Apẹja Àti Ìyàwó Rẹ̀

Ní ìgbà kan rí, āpẹ̄jā kan ń gbé nínú àhéré kékeré kan lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkun.
Ní ọ̀jọ́ kan, ó pa ẹja láti ìgbà tí òòrùn yọ títí dé ìgbà tí òòrùn wọ̀ láì ní ìjẹ̀ kan pàápàá. Bí ó ti fẹ́ dáwọ́ dúró fún òru náà, ìfà lójijì kan wá sórí okùn rẹ̀. Ó fa ẹja fíláńdà ńlá kan jáde.
“Āpẹ̄jā rere,” ni ẹja fíláńdà náà ké, “jọ̀wọ́, jẹ́ kí n lọ. Èmi kì í ṣe ẹja tòótọ́, ṣùgbọ́n ọ̄mọ̄-aládé ni mí tí a ti yí padà sí ìrísí yìí. Fi mí padà sínú omi, kí o sì jẹ́ kí n wẹ̀ lọ.”
“Bẹ́ẹ̀ ni èmi yóò ṣe,” ni āpẹ̄jā náà sọ. “Èmi yóò kúkú jẹ́ kí ẹja fíláńdà tí ó lè sọ̀rọ̀ lọ ju kí n pa á mọ́.”
Ó fi ẹja náà padà sínú omi. Ó wẹ̀ lọ, ó sì fi ìlà ẹ̀jẹ̀ kan sílẹ̀. Nígbà náà, āpẹ̄jā náà padà sí ilé pẹ̀lú ọwọ́ òfo.

“Ọ̄kọ̄ mī,” nī āyā rẹ̀ sọ̄, “ṣé ō kò mú ōhūnkóhūn ní gbōgbō ọ̄jọ́ yìí?”
“Kò sí ōhūn míràn bí kò ṣe ẹ̄jā fláọ́ńdà kān,” nī ó sọ̄. “Ó sọ̀rọ̀, ó sì sọ̄ fún mī pé ọ̄mọ̄ ọ̄ba nī òūn jẹ́, ẹ̄nī tí ó yí pādà sí ìrísí yẹ̄n. Nítōrí náà, mō jù ú pādà sínú ōmī, gẹ́gẹ́ bí ó tī bẹ̀ mī pé kí èmī ṣe.”
“Ṣé ìwọ̄ kò béèrè fún ōhūn tí ō fẹ́?” nī āyā rẹ̀ sọ̄.
“Rárá,” nī ó sọ̄. “Kí nī ó yẹ̄ kí èmī béèrè fún?”
“Háà, fún ọ̀pọ̀ nǹkān, ìwọ̄ ọ̄kùnrīn āláìlérò yìí. Fún ōhūn kān, ilé kān tí ó dárā jū àhéré yìí lọ. Ó ṣenī láàánú pé ìwọ̄ kò rònú nípā ìyẹ̄n! Láìsí àní-àní, ó lè tī fún ọ́ ní ōhūnkóhūn tí ìwọ̄ bá béèrè fún. Lọ kí ō sì pè é báyìí. Bóyá kò tíì pẹ́ jù.”

Látī tẹ́ ìyàwó rẹ̀ lọ́rùn, āpẹ̄jā náà sọ̀kalẹ̀ lọ̄ sí ētí òkūn. Ó dúró fún ìgbà díẹ̀, ó ń wō ōmī náà, tí ó jẹ́ āláwọ̀ ēwé tí ó sì dúdú.
Nígbà náà nī ó wí pé,
“Flounder, flounder, nínú òkūn,
Wá, mō bẹ̀ ọ́, kí ō bá mi sọ̀rọ̀
Nítorí ìyàwó mi, Dame Isabel,
Ló rán mi wá síbí látī sọ ìtàn kān.”
Ẹ̄jā náà wẹ̀ wá sókè, ó sì sọ pé, “Kí nī ō fẹ́ lọ́dọ̀ mi?”
“Áà,” nī ọ̄kùnrin náà sọ, “lónìí mō mú ọ́, mō sì tún jẹ́ kí ō lọ̄. Ìyàwó mi ń bínú nítorí pé èmī kò bẹ̀ ọ́ pé kí ō mú ìfẹ́-ọ̀kàn kān ṣẹ. Ó sọ pé òun fẹ́ ìlé tí ó dárā ju àhéré tálákà wā lọ̄.”
“Pàdà sí ìlé, ọ̄kùnrin,” nī Flounder sọ. “Ìfẹ́-ọ̀kàn ìyàwó rẹ̀ ti ṣẹ.”

Āpẹ̄jā náà pādà sí ìlé. Ní dípò àhéré rẹ̀ àtījọ́, ó rí ìlé kékēré ẹ̄lẹ́wà kān. Ní ẹ̄nū-ọ̀nà ni āyā rẹ̀ jókòó, inú rẹ̀ sì dùn gīdīgīdī.
“Wọ̀lé,” ó kígbē sí ọ̄kọ̄ rẹ̀. “Wò bí ìlé wa ṣe dùn tó.”
Wọ́n lọ láti yàrá kān sí òmīràn. Yàrá ìbùsùn kékēré ẹ̄lẹ́wà kān wà. Yàrá ìjókòó náà ní àwọ̄n òdòdó ní ẹ̄nū fèrèsé àti àwọ̄n àwòrán lórí ògīrī. Nínú ìlé ìdáná ni àwọ̄n ohun èlò āmọ̀, tìn, àti bàbà wà. Níta ni àgbàlá ōkō kékēré kān wà, níbi tí àwọ̄n ādìẹ̄ àti àwọ̄n ọ̄mọ̄ ādìẹ̄ ti ń sáré káàkīrī. Lókè sí i ni ọ̄gbà kān wà, tí ó kún fún èsō àti ẹ̀fọ́.
“Wò ó,” ni āyā náà wí, “kò hā lẹ́wà?”
“Ó, bẹ́ẹ̀ ni,” ni ọ̄kọ̄ rẹ̀ dáhùn, “ó lẹ́wà. Níwọ̀n ìgbà tí ó bá ṣì jẹ́ tūntūn, ìwọ yóò ní ìtẹ́lọ́rùn. Lẹ́yìn náà, ā ó rí i.”
“Bẹ́ẹ̀ ni, ā ó rí i,” ni āyā náà wí.

Ọ̄jọ́ díẹ̀ kọ̀já. Nígbà náà nī ó wí pé, “Ọ̄kọ̄ mī, ilé kékēré yìí pẹ̀lú àgbàlá rẹ̀ àti ọ̀gbà rẹ̀ kéré jù fún wā. Bí ẹ̄jā pẹ́lẹ́bẹ̀ náà bá jẹ́ ọ̄mọ̄-āládé, ó lè fún wā ní ilé ńlá kān, bí ó ṣe lè fún wā ní ilé kékēré kān pẹ̀lú. Mō fẹ́, jū ōhūn gbōgbō lọ, láti máa gbé nínú kásùlù tí ā fī òkútā kọ́. Lọ sí ọ̀dọ̀ ẹ̄jā rẹ̄, kí ō sì sọ̄ bẹ́ẹ̀ fún ūn.”
“Áà, ìyàwó mī,” ni āpẹ̄jā náà wí, “ilé kékēré yìí dára tó fún wā. Ẹ̄jā pẹ́lẹ́bẹ̀ náà lè bínú bí mō bá lọ sí ọ̀dọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú ìfẹ́ mìíràn.”
“Ṣē bí mō ṣe sọ̄ fún ọ̄,” ni ìyàwó náà wí. “Ẹ̄jā náà lè fún wā ní kásùlù kān bí ó bá fẹ́. Lọ kí ō sì béèrè rẹ̀ lọ́wọ́ rẹ̀.”
“Èyí kò tọ́,” ni āpẹ̄jā náà wí.

Ṣùgbọ́n ìyàwó rẹ̀ rọ̀ ọ́ títí débī pé ó lọ̄ sílẹ̀ sí ētí òkūn. Ōmī náà jẹ́ āláwọ̀ búlúù dúdú, ṣùgbọ́n ó dúró jẹ́ẹ́jẹ́ gān-ān.
Āpẹ̄jā náà sọ̄ pé,
“Flounder, flounder, nínú òkūn,
Wá, mō bẹ̀ ọ́, kí ō bá mī sọ̀rọ̀,
Nítōrí ìyàwó mī, Dame Isabel,
Ń fẹ́ ōhūn tí mō bẹ̀rù látī sọ̄.”
“Ní báyìí, ǹjẹ́, kí nī ō fẹ́?” nī ẹ̄jā náà béèrè, ó gbé ōrí rẹ̀ sókè lókè ōmī náà.
“Óò,” nī āpẹ̄jā náà sọ̄, “ìyàwó mī fẹ́ látī máa gbé nínú kásítélì òkútā ńlá kān.”
“Lọ̄ sí īlé, ìwọ̄ yóò sì rí ī níbẹ̀,” nī ìdáhūn náà.

Apẹ̄jā náà yárā pādà sí īlé. Níbi tí àhéré náà tí wà tẹ́lẹ̀, ààfīn ńlá kān tí ā fī òkútā kọ́ wà níbẹ̀. Ìyàwó rẹ̀ dúró lórí àwọ̄n àtẹ̀gùn.
“Wá pẹ̀lú mi,” nī ó sọ̄. “Wò bí īlé ńlá ológō tí ā ní ṣe rí.”
Wọ́n wọ̄ īnú gbọ̀ngàn mábùlù kān, níbi tí ọ̀pọ̀ ìránṣẹ́ dúró tí wọ́n sì ń dúró dē wọ̄n.
Wọ́n kọ̄já látī yàrá kān sí òmíràn, wọ́n sì ń ṣē ìyìn fún àwọ̄n kápẹ́ẹ̀tì vẹ́lvẹ́ẹ̀tì, àwọ̄n díngí ńlá, àti àwọ̄n aṣọ̄ ìkọ̀sílẹ̀ tí ā fī sílíìkì àti wúrà ṣē. Nítā ààfīn náà nī àgbàlá kān wà, nínú rẹ̀ nī àwọ̄n īlé-ẹ̄ṣīn tí ó kún fún àwọ̄n ẹ̄ṣīn àti àwọ̄n kẹ̀kẹ́-ẹ̄ṣīn wà. Ọ̄gbà ńlá kān wà, tí ā gbìn àwọ̄n òdòdó àti àwọ̄n èsō sínú rẹ̀. Nínú àwọ̄n pápá àti ìgbó, àwọ̄n màlúù àti àgùntàn àti àgbọ̀nrín ń jẹ́ūn.
“Ó dárā,” nī ìyàwó náà sọ̄, “ṣé èyí kò lẹ́wà bí?”
“Bẹ́ẹ̀ nī, lóòótọ́,” nī ọ̄kọ̄ náà sọ̄. “Ṣùgbọ́n ìwọ̄ kì yóò rò bẹ́ẹ̀ mọ́ lẹ́yìn tí kò bá jẹ́ tūntūn sí ọ́ mọ́. Mō bẹ̀rù pé nígbà náà ìwọ̄ yóò fẹ́ ōhūn mìíràn.”
“Èmī yóò rònú nípā ìyẹn,” nī ìyàwó náà sọ̄.

Fún ìgbà díẹ̀, inú rẹ̀ dùn, ó sì ní ìgbérāgā nínú īlé tūntūn rẹ̀. Ṣùgbọ́n ní òwúrọ̀ ọ̄jọ́ kān, ó dìdē pẹ̀lú ìbínú, kò sì sí ōhūn kān tó dà bí ẹ̄nī pé ó tẹ́ ẹ̄ lọ́rùn.
“Kí ló dé tí mō fī fẹ́ ōhūn díẹ̀ tó bẹ́ẹ̀?” ó sō pẹ̀lú ìbínú. “Àwā náà lè jẹ́ àwọn ōlúwā lórí gbōgbō ilẹ̀ yìí, dípò kí ā ní īlé ōlódī kān ṣōṣō. Lọ̄ sí ọ̀dọ̀ ẹ̄jā rẹ̄, kí ō sì béèrè pé kí ō dī ọ̄bā.”
“Áà, ìyàwó,” ọkọ̄ náà sō, “Èmī kò fẹ́ dī ọ̄bā. Mī ò lè lọ̄ kí n̄ béèrè irú èyí.”
“Bí ìwọ̄ kò bá fẹ́ dī ọ̄bā, èmī fẹ́ dī āyābā,” ó sō. “Lọ̄ lẹ́sẹ̀kẹ̄sẹ̀, kí ō sì sō ōhūn tí mō sō fún ẹ̄jā náà.”

Ọ̄kọ̄ náà yípadà lọ̄ pẹ̀lú ìbànújẹ́.
“Kò tọ́,” ó wí fún ārā rẹ̀, ṣùgbọ́n ó sọ̀kālẹ̀ sí ētí òkūn. Ó rí ī pé ōmī náà dúdú, ó sì ń rú. Àwọ̄n ìgbì náà ń tú ìfófó, wọ́n sì ń gbá lū āra wọn bí ẹ̄nī pé wọ́n ń bínú. Síbẹ̀, ó wí pé,
“Ẹ̄jā pẹ̀lẹ́bẹ̀, ẹ̄jā pẹ̀lẹ́bẹ̀, nínú òkūn,
Wá, mō bẹ̀ ọ́, kí ō sì bá mī sọ̀rọ̀,
Nítōrí ìyàwó mī, Dẹ́mì Ísábẹ́l,
Ń fẹ́ ōhūn tí ẹ̀rù ń bà mī látī sọ̄.”
Ẹ̄jā pẹ̀lẹ́bẹ̀ náà dé, āpẹ̄jā náà sì sọ̄ ìfẹ́ ìyàwó rẹ̀ fún ūn.
“Kí nī!” ẹ̄jā náà wí, “kò ní ìtẹ́lọ́rùn? Ó dárā, ó yóò ní ìfẹ́ yìí pẹ̀lú. Pādà sí ilé, ìwọ yóò sì rí ī gẹ́gẹ́ bí āyābā.”

Àpẹ̀jā náà lọ̄ sí īlé, ó sì rí pé īlé ōlódī náà tī sọ̀nù. Ní ọ̀nà jìnnà réré, ó rí ààfīn kān, tí ó tóbī púpọ̀ tí ó sì lẹ́wà gīdīgīdī. Àwọ̄n àsíá ń fò látī ōrí àwọ̄n īlé-gígā rẹ̀, àwọ̄n ọmọ̄-ōgūn sì ń rìn sókè àtī sísàlẹ̀ ní īwájú rẹ̀. Ó lọ̄ sí ī, ó sì rìn gbà àwọ̄n gbọ̀ngàn gígùn àtī àwọ̄n yàrá ẹ̄lẹ́wà kọ̄já. Ní ìkẹ́yìn, ó dé gbọ̀ngàn ńlá kān, níbī tí ìtẹ́ wúrà kān wà. Níbẹ̀ nī āyā rẹ̀ jókòó, pẹ̀lú ādé lórí rẹ̀.
Āṣọ̄ rẹ̀ jẹ́ aṣọ̄ wúrà, àwọ̄n ọ̀kùnrīn ōlọ́lá àtī àwọ̄n ōbìnrīn ōlọ́lá sì yí ī ká.
“Áà, āyā mī,” ó wí, “nítōrí náà, ìwọ̄ tī dī āyābā báyìí?”
“Bẹ́ẹ̀ nī,” ó dáhùn, “Èmī nī āyābā.”
Ó dúró, ó ń wò ó fún ìgbà pípẹ́. Lẹ́yìn náà, ó tún sọ̀rọ̀.
“Ó dárā, āyā mī, nǹkan kān wà tí īnú mī dùn sí. Ní báyìí tí ìwọ̄ tī jẹ́ āyābā, ìwọ̄ yóò tẹ́lọ́rùn. Kò sí nǹkan kān tí ó kù fún ọ látī fẹ́.”
“Ā ó rí nípā ìyẹ̄n,” ó wí.

Bí àsìkò tī ń kọ́já, ìyàwó āpẹ̀jā náà rí āyọ̀ kéré sí i nínú jíjẹ́ āyābā. Ó wà lójúfò ní òru, ó ń rònú bóyá ōhūn mìíràn kò sí tí ó lè fẹ́.
Lẹ́yìn òru kan tí kò sùn, ó dìde ní kùtùkùtù, ó sì dúró ní ōjú fèrèsé. Ojú ọ̀rūn dà bí àwọ̀ pínkì pẹ̀lú ìmọ́lẹ̀ òwúrọ̀. Díẹ̀díẹ̀, ó di wúrà, lẹ́yìn náà oòrùn sì yọ́. Ó jẹ́ ìrān ẹlẹ́wà.
“Óò,” ó sọ̀, “Èmi yóò fẹ́ láti ní āgbára láti mú kí oòrùn yọ́. Mō fẹ́ láti ṣàkósō oòrùn àti òṣùpá. Ọ̄kọ̄, ọ̄kọ̄, jí!” ó ké. “Lọ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ sọ́dọ̀ ẹ̄jā náà, kí ō sì sọ fún ūn pé mō fẹ́ láti ṣàkósō oòrùn àti òṣùpá.”
Ẹ̀rù bà ọ̄kọ̄ náà tó bẹ́ẹ̀ tí ó fi ṣubú kúrò lórí ìbùsùn.
“Ìyàwó, ìyàwó! Kí ni ō sọ̀?” ó béèrè.
“Mō fẹ́ láti ṣàkósō oòrùn àti òṣùpá,” ó sọ̀. “Lọ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ kí ō sì sọ fún fláúndà náà.” Ṣùgbọ́n ó wólẹ̀ lórí àwọn ōrúnkún rẹ̀ níwájú rẹ̀.
“Má ṣe fẹ́ irú ìfẹ́ bẹ́ẹ̀,” ó ké. “Ó burú. Ẹni Kān ṣoṣo nī ó lè ṣàkósō oòrùn àti òṣùpá.”

Nítōrí èyí, ìyàwó rẹ̀ bínú gídí-gídí dé bẹ́ẹ̀ tí ó fī lé ē jádē ní ẹ̄nū-ọ̀nà. Āpẹ́jā tálákà náà sọ̀kālẹ̀ lọ̄ sí ētí òkūn. Ìjì lílē kān tī dìdē, òkūn sì dúdú pátápátá. Àwọ̄n ìgbì ōmī tó bínú yí síwájú àtī sẹ́yìn, wọ́n sì kọ̄lū àwọ̄n àpátā.
Nígbà tí kò fẹ́rẹ̀ẹ́ mọ̄ ōhūn tí ó ń ṣē, āpẹ́jā náà tún sọ̄ àwọ̄n ọ̀rọ̀ àtījọ́ náà,
“Fláúndà, Fláúndà, nínú òkūn,
Wá, mō bẹ̀ ọ́, kí ō sì bá mī sọ̀rọ̀,
Nítōrí ìyàwó mī, Dẹ́mù Ísábẹ́lì,
Ń fẹ́ ōhūn tí èmī ń bẹ̀rù látī sọ̄.”
Nígbà tí ẹ̄jā náà yọ̄ sókè, āpẹ́jā náà ké pé, “Óò, kí nī èmī yóò ṣē? Ìyàwó mī fẹ́ látī ṣàkósō ōòrùn àtī òṣùpá.”
“Ẹni Kān ṣoṣō nī ó lè ṣē bẹ́ẹ̀,” nī ẹ̄jā náà dáhùn.
“Pādà sí ilé. Ìwọ̄ yóò rí ìyàwó rẹ̀ nínú āhéré rẹ̀ àtījọ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ òkūn.”

Ní tòótọ́, ààfīn ńlá náà ti pòórá. Āhéré àtijọ́ náà ló wà níbẹ̀, èyí tí ó dà bí ẹni pé ó kéré sí i, ó sì jẹ́ aláìní ju ti ìgbàkígbà rí lọ. Ní ẹ̄nū ọ̀nà ni ìyàwó rẹ̀ jókòó sí, nínú āṣọ̄ àtijọ́ àkísà. Ó sì ní láti dúró nínú āhéré òṣì àtijọ́ náà, nítorí àìtẹ́lọ́rùn rẹ̀.