Загасчин ба түүний эхнэр

Эрт урьд цагт, далайн эрэг дээрх бяцхан овоохойд нэгэн загасчин амьдардаг байжээ.
Нэг өдөр тэр нар мандахаас нар жаргах хүртэл загасчилсан ч ганц ч хазалт авсангүй. Шөнө болохоос өмнө зогсох гэж яг байтал, түүний загасны утас гэнэт огцом татагдав. Тэр нэгэн том камбал загас татаж гаргав.
«Сайн загасчин минь,» гэж камбал загас хашхирав, «намайг явуулаач. Би жинхэнэ загас биш, харин энэ дүрд хувирсан ханхүү юм. Намайг усанд буцааж тавиад, сэлж явахыг минь зөвшөөрөөч.»
«Тэгье,» гэж загасчин хэлэв. «Ярьж чаддаг камбал загасыг барьж байснаас явуулсан нь дээр.»
Тэр загасыг усанд буцаан тавив. Загас сэлэн одож, цусны нэгэн мөр үлдээжээ. Дараа нь загасчин хоосон гар гэртээ харив.

Нөхөр минь,» гэж эхнэр нь хэлэв, «чи өнөөдөржин юу ч барьсангүй юу?»
«Камбала загаснаас өөр юу ч үгүй,» гэж тэр хэлэв. «Тэр ярьж, өөрийгөө ийм дүрстэй болсон ханхүү гэж надад хэлсэн. Тэгээд би, түүний гуйсан ёсоор, түүнийг буцаагаад усанд тавьсан.»
«Чи хүсэл хэлээгүй гэж үү?» гэж эхнэр нь хэлэв.
«Үгүй,» гэж тэр хэлэв. «Би юу хүсэх ёстой гэж?»
«Яах вэ дээ, олон зүйл хүсэж болох байсан шүү дээ, мунхаг хүн минь. Юуны түрүүнд, энэ овоохойноос илүү сайн байшин хүсэх байсан. Чи тэр тухай бодоогүй нь ямар харамсалтай вэ! Чиний гуйсан юуг ч тэр өгч чадах байсан нь эргэлзээгүй. Одоо явж, түүнийг дууд. Магадгүй одоо ч оройтоогүй байх.

Эхнэрийнхээ сэтгэлийг баярлуулахын тулд загасчин эр эрэг рүү буув. Тэр ногоон бөгөөд бараан усыг хэсэг зуур ширтэн зогслоо.
Тэгээд тэр хэлэв,
«Камбала, камбала, далайд байгаа чи,
Ирээч, гуйя, надтай ярьж өгөөч
Учир нь миний эхнэр, Дэйм Изабел,
Хэлэх үгтэй намайг энд илгээлээ.»
Загас сэлсээр дээш гарч ирээд, «Чи надаас юу хүсэж байна вэ?» гэж хэлэв.
«Аа,» гэж эр хэлэв, «өнөөдөр би чамайг бариад, буцааж явуулсан. Би чамаас хүслийг биелүүлж өгөхийг гуйгаагүй болохоор эхнэр минь уурлаж байна. Тэр манай ядуу овоохойноос илүү сайн байшин хүсэж байна гэж хэлсэн.»
«Гэртээ харь, эр минь,» гэж камбала хэлэв. «Эхнэрийн чинь хүсэл биелсэн.

Загасчин гэртээ буцаж ирэв. Хуучин овоохойнхоо оронд тэр нэгэн хөөрхөн жижигхэн байшин олж харав. Үүдэн дээр эхнэр нь ихэд жаргалтай харагдан сууж байлаа.
«Ороод ир,» гэж тэр нөхөртөө дуудав. «Бид ямар таатай гэртэй болсныг хар даа.»
Тэд нэг өрөөнөөс нөгөө өрөө рүү явж үзэв. Тэнд хөөрхөн жижигхэн унтлагын өрөө байлаа. Зочны өрөөнд цонхон дээр цэцэгс, ханан дээр зургууд байв. Гал тогоонд шавар, цагаан тугалга, зэс сав суулга байлаа. Гадаа тахиа, дэгдээхэйнүүд гүйлдэн явах жижигхэн аж ахуйн хашаа байв. Цааш нь жимс, ногоогоор дүүрэн цэцэрлэг байлаа.
«Хар даа,» гэж эхнэр хэлэв, «хөөрхөн биш гэж үү?»
«Өө, тийм ээ,» гэж нөхөр нь хариулав, «үнэхээр үзэсгэлэнтэй юм. Шинэ хэвээрээ байх хугацаанд чи сэтгэл хангалуун байх болно. Түүний дараа яахыг харъя.»
«Тийм ээ, харъя,» гэж эхнэр хэлэв.

Хэдэн өдөр өнгөрөв. Дараа нь тэр, «Нөхөр минь, энэ овоохой, хашаа, цэцэрлэгтэйгээ бидэнд дэндүү жижиг байна. Хэрэв камбал загас ханхүү юм бол тэр бидэнд жижиг байшин өгсөн шигээ том байшин ч өгч чадна. Би юу юунаас илүү чулуугаар барьсан шилтгээнд амьдрахыг хүсэж байна. Загас руугаа очоод түүнд тэгж хэл,» гэв.
«Аяа, эхнэр минь,» гэж загасчин хэлэв, «энэ овоохой бидэнд хангалттай сайн байна. Би дахиад нэг хүсэлтэй очвол камбал загас уурлаж магадгүй.»
«Миний хэлснээр хий,» гэж эхнэр нь хэлэв. «Загас хүсвэл бидэнд шилтгээн өгч чадна. Очоод түүнээс үүнийг гуй.»
«Энэ зөв биш,» гэж загасчин хэлэв.

Гэвч эхнэр нь түүнийг ятгасаар байгаад, тэр эрэг рүү бууж очив. Ус гүн хөх байсан ч маш тогтуун байлаа.
Загасчин хэлэв,
«Камбал загас аа, камбал загас аа, далайд байдаг аа,
Ирээч, гуйя, надтай ярилцаач,
Учир нь миний эхнэр, хатагтай Изабел,
Хэлэхээс эмээх нэг хүслийг хүсэж байна.»
«За тэгээд, чи юу хүсэж байна вэ?» гэж загас толгойгоо уснаас дээш өргөн асуув.
«Өө,» гэж загасчин хэлэв, «миний эхнэр асар том чулуун шилтгээнд амьдрахыг хүсэж байна.»
«Гэртээ харь, тэгвэл чи түүнийг тэнд байгааг олж харах болно,» гэж хариулав.

Загасчин гэр лүүгээ яаран буцав. Овоохой байсан газар аварга чулуун шилтгээн сүндэрлэж байлаа. Эхнэр нь шатны дээр зогсож байв.
«Надтай хамт яв» гэж тэр хэлэв. «Бид ямар сүрлэг байшинтай болсныг хар.»
Тэд гантиг танхимд орлоо. Тэнд олон зарц хүлээн зогсож байв.
Тэд нэг өрөөнөөс нөгөө өрөө рүү дамжин явж, хилэн хивснүүд, том тольнууд, торго ба алтаар хийсэн өлгөөтэй чимэглэлүүдийг бишрэн харлаа. Шилтгээний гадна дотоод хашаа байсан бөгөөд тэнд морьд ба сүйх тэргээр дүүрэн жүчээнүүд байв. Цэцэг, жимсээр дүүрсэн том цэцэрлэг байлаа. Талбай, ойд үхэр, хонь, буга бэлчиж байв.
«За» гэж эхнэр хэлэв. «Энэ үзэсгэлэнтэй биш гэж үү?»
«Тийм ээ, үнэхээр» гэж нөхөр хэлэв. «Гэхдээ энэ чамд шинэ санагдахаа болиход чи ингэж бодохгүй. Тэгээд чи өөр зүйл хүсэх вий гэж би айж байна.»
«Би тэр тухай бодож үзнэ» гэж эхнэр хэлэв.

Хэсэгхэн хугацаанд тэр шинэ гэртээ аз жаргалтай, бахархалтай байлаа. Харин нэг өглөө тэр муухай ааштай босож, юу ч түүнд таалагдахгүй мэт санагдав.
«Би яагаад ийм өчүүхэн зүйлийг хүссэн юм бол?» гэж тэр ууртайгаар хэлэв. «Ганцхан шилтгээнтэй байхын оронд бид энэ бүх орны эзэн ноёд болсон нь дээр шүү дээ. Чи загас руугаа очоод, хаан болгооч гэж гуй.»
«Аяа, эхнэр минь,» гэж нөхөр нь хэлэв, «би хаан болохыг хүсэхгүй байна. Би очоод тийм зүйл гуйж чадахгүй.»
«Хэрэв чи хаан болохыг хүсэхгүй бол би хатан хаан болохыг хүсэж байна,» гэж тэр хэлэв. «Яг одоо очоод, миний хэлснийг загасанд хэл.

Нөхөр нь гунигтайгаар эргэж явлаа.
«Энэ зөв биш,» гэж тэр өөртөө хэлсэн ч эрэг рүү бууж очив. Тэр ус бараан, догшин байхыг харав. Давалгаанууд уурласан мэт хөөсөрч, цалгилж байлаа. Гэсэн ч тэр хэлэв,
«Камбал загас аа, камбал загас аа, далайд байгаа минь,
Ирээч, гуйя, надтай ярилцаач,
Учир нь миний эхнэр, хатагтай Изабел,
Миний хэлэхээс эмээж буй зүйлийг хүсэж байна.»
Камбал загас гарч ирэхэд загасчин эхнэрийнхээ хүслийг хэлэв.
«Юу гэнэ ээ!» гэж загас хэлэв, «тэр сэтгэл ханахгүй байна гэж үү? За, тэр энэ хүслээ ч бас авах болно. Гэртээ харь, чи түүнийг хатан хаан болсон байхыг олно.

Загасчин гэртээ харьж ирээд, цайз алга болсныг олж мэдэв. Алсад тэр маш том, үзэсгэлэнтэй нэгэн ордон харав. Цамхгууд дээр нь тугнууд намиран хийсэж, өмнө нь цэргүүд дээш доош жагсан алхаж байлаа. Тэр ордон руу очоод, урт хонгилууд болон гоёмсог өрөөнүүдээр алхав. Эцэст нь тэр нэгэн том танхимд хүрч ирэхэд, тэнд алтан сэнтий байлаа. Тэнд эхнэр нь толгой дээрээ титэм зүүн сууж байв.
Түүний даашинз алтан даавуугаар хийгдсэн бөгөөд эргэн тойронд нь ноёд, хатагтай нар байлаа.
«Аан, эхнэр минь,» гэж тэр хэлэв, «тэгэхээр чи одоо хатан хаан болсон юм уу?»
«Тийм,» гэж тэр хариулав, «би хатан хаан болсон.»
Тэр түүнийг удаан хугацаанд ширтэн зогсов. Дараа нь тэр дахин ярилаа.
«За, эхнэр минь, нэг зүйлд би баяртай байна. Чи одоо хатан хаан болсон болохоор сэтгэл ханах байх. Чамд хүсэх өөр юу ч үлдээгүй.»
«Тэрийг харж л байя,» гэж тэр хэлэв.

Цаг хугацаа өнгөрөх тусам загасчны эхнэр хатан байхдаа улам бүр бага баяр баяслыг мэдэрдэг болов. Тэр шөнө унтаж чадалгүй сэрүүн хэвтэж, өөр хүсэж болох илүү зүйл байхгүй гэж үү хэмээн бодож байлаа.
Нэгэн нойргүй хоносон шөнийн дараа тэр эртлэн босоод цонхны дэргэд зогсов. Үүрийн туяанд тэнгэр ягааран харагдана. Бага багаар алтан шаргал болж, дараа нь нар мандлаа. Энэ үнэхээр сайхан үзэгдэл байв.
«Өө,» гэж тэр хэлэв, «би нарыг мандуулах хүчтэй болмоор байна. Би нар, сарыг захирмаар байна. Нөхөр минь, нөхөр минь, сэрээрэй!» гэж тэр хашхирлаа. «Даруй загас руу очоод, би нар, сарыг захирмаар байна гэж түүнд хэл.»
Нөхөр нь маш их айсандаа орноосоо өнхрөн унав.
«Эхнэр минь, эхнэр минь! Чи юу гэж хэлэв?» гэж тэр асуув.
«Би нар, сарыг захирмаар байна,» гэж тэр хэлэв. «Даруй очоод тэр хавтгай загасанд хэл.» Харин нөхөр нь түүний өмнө өвдөг сөхрөн уналаа.
«Ийм хүсэл бүү хүс,» гэж тэр хашхирлаа. «Энэ бол нүгэлтэй хэрэг. Нар, сарыг захирч чадах Нэгэн л бий.

Үүнд эхнэр нь маш их уурлаж, түүнийг хаалгаар хөөн гаргав. Хөөрхий загасчин эрэг рүү бууж очлоо. Их шуурга босож, тэнгис бүр харанхуй болжээ. Ууртай давалгаанууд нааш цааш өнхөрч, хад мөргөн шуугин байв.
Юу хийж байгаагаа бараг мэдэлгүй, загасчин өнөөх хуучин үгсээ дахин хэлэв:
«Камбала, камбала, тэнгис дотор,
Ирээч, гуйя, надтай ярилцаач,
Учир нь миний эхнэр, Дэйм Изабел,
Хэлэхээс аймаар зүйлийг хүсэж байна.»
Загас дээш гарч ирэхэд загасчин, «Өө, би яах вэ? Миний эхнэр нар, сарыг захирахыг хүсэж байна,» гэж хашхирав.
«Үүнийг хийж чадах нь ганцхан Нэгэн л бий,» гэж загас хариулав.
«Гэртээ харь. Чи эхнэрээ тэнгисийн дэргэдэх хуучин овоохойд чинь байгааг олно.

Үнэхээр л сүрлэг ордон алга болсон байлаа. Тэнд урьдын хуучин овоохой нь байсан бөгөөд өмнөхөөсөө ч жижигхэн, ядуу дорой мэт санагдана. Хаалганы дэргэд эхнэр нь хуучин, ноорхой даашинзтайгаа сууж байв. Тэгээд тэр хөөрхий хуучин овоохойдоо л үлдэхээс өөр аргагүй болсон нь түүний ханаж цаддаггүй сэтгэлээс болсон юм.