Full Text: It-Tliet Ulied tal-Fortuna
One story, four ways to read it
Every story comes in its original version plus several simplified reading levels, so it grows with your child.
The original text is the full story with rich vocabulary and descriptive language, ideal for reading aloud together and for kids who are ready for longer sentences.
The simplified levels retell the same story in shorter, simpler sentences matched to your child's stage. Ages 2-6 uses a few short sentences per scene, perfect for first time readers. Ages 4-8 adds simple dialogue and everyday vocabulary for kids beginning to follow along. Ages 6-10 keeps the language accessible while bringing back more of the story's detail, a natural bridge to the original.
Start at the level where your child is comfortable, and move up when they're ready. Hearing the same story told in richer language each time is one of the best ways to build vocabulary in any language.
Original Text: It-Tliet Ulied tal-Fortuna
Darba kien hemm raġel xiħ li kien marid ħafna. Huwa sejjaħ lit-tliet uliedu ħdejn is-sodda tiegħu.
“Jien xiħ,” qal, “u wasalt biex immut. Intom kontu ulied tajbin u dak kollu li għandi nħallih lilkom. M'għandix flus. Il-valur ta' dak li nagħtikom jiddependi minn jekk tagħmlux użu tajjeb minnu.”
Imbagħad ta lill-iben il-kbir tiġieġa, lit-tieni minġel, u lit-tielet qattus.
“Ħudu dawn,” qal. “Jekk tistgħu ssibu pajjiżi fejn dawn l-affarijiet mhumiex magħrufa, ikunu jiswew ħafna għalikom.”
Ftit wara dan, il-missier miet. Imbagħad l-iben il-kbir qabad it-tiġieġa tiegħu taħt driegħu u telaq. Fl-irziezet li għadda minnhom, it-tiġieġ kienu komuni ħafna. Fl-irħula wkoll, huwa semagħhom jiddnu. Fl-aħħar wasal f'belt kbira. Hawnhekk it-tiġieġ kienu għall-bejgħ fis-swieq kollha. Ħadd ma ħaseb li t-tiġieġa tiegħu kienet tal-għaġeb xejn.
Fl-aħħar, huwa baħħar minn naħa għall-oħra tal-baħar, bit-tama li jsib art fejn is-sriedak ma kinux magħrufa. Baqa' jbaħħar u jbaħħar, sakemm wasal fi gżira. Hemmhekk in-nies ma kellhomx tiġieġ, u ma kellhom la arloġġi tal-ħajt u lanqas tal-idejn biex jgħidulhom il-ħin. Id-dawl kien jgħidilhom meta kien jum u d-dlam meta kien lejl. Iżda meta ma kinux jorqdu bil-lejl ma kellhom l-ebda mod kif ikunu jafu s-siegħa.
“Ara!” qal l-iben il-kbir. “X'għasfur mill-isbaħ dan! Għandu kuruna ħamra fuq rasu u hemm xpruni ma' saqajh. Isejjaħ tliet darbiet matul il-lejl biex jgħid il-ħin. L-ewwel darba tkun qrib nofsillejl. It-tieni darba tkun bejn nofsillejl u l-jum. L-aħħar waħda tkun eżatt qabel il-jum. Jekk isejjaħ matul il-jum, jgħidilna li jista' jkun hemm bidla fit-temp.”
Dak il-lejl in-nies baqgħu mqajmin biex jisimgħu lill-għasfur meraviljuż. Idden b'leħen għoli tliet darbiet, eżatt kif kien qal l-iben tal-fortuna. In-nies kienu ferħanin ħafna u staqsew għal kemm deheb kien ibigħu.
“Daqskemm jiflaħ iġorr ħmar,” huwa qal.
“Dan mhux wisq għal għasfur daqshekk utli,” huma qalu. Għalhekk ġabu ħmar u għabbewh bid-deheb. B'dan, l-ewwel iben tal-fortuna mar lura d-dar.
Imbagħad, it-tieni ħu qal, “Se mmur u nipprova nbigħ dan il-minġel tiegħi.”
Għalhekk sennu sew. Imbagħad poġġieh fuq spalltu u telaq. Għal żmien twil ma sabx min jixtri x-xafra tiegħu. Il-bdiewa u l-ħaddiema li ltaqa' magħhom kellhom mnieġel tajbin daqs tiegħu.
Fl-aħħar, wasal fuq gżira fejn in-nies qatt ma kienu semgħu b'minġel. Meta kienu jridu jaħsdu l-qamħ tagħhom, kienu jużaw blalen tal-ħadid ġganti u maġiċi. Kienu jseħħru l-blalen tqal biex jaqbżu u jirromblaw bl-addoċċ qalb l-għelieqi tal-qamħ biex iwaqqgħu l-qamħ. Ħafna mill-qamħ kien jitgħaffeġ fit-tajn, u t-tħabbit tqil tal-blalen maġiċi kien jagħmel storbju tal-biża' li kien jheżżeż id-djar. It-tieni iben tal-fortuna qal,
“Ħalluni nurikom mod aħjar kif tiġbru l-ħsad tagħkom.”
Huwa mar f'għalqa ta' qamħ misjur. Bil-minġel tiegħu, qatgħu daqshekk bil-kwiet u bi grazzja li n-nies kollha waqfu biex jaraw. Minflok it-"Tump! Kraxx! Bum!" tal-blalen maġiċi, kien hemm biss is-"swixx" artab tax-xafra tiegħu.
“Dik hija l-aktar għodda meraviljuża!” qalu. “Lest li tbigħha?”
“Iva, jekk tagħtuni deheb daqskemm jiflaħ iġorr żiemel,” qal it-tieni iben tal-fortuna. Huma kienu lesti ħafna li jagħmlu dan. Ġabuhulu mill-ewwel u mar lura d-dar.
Issa l-iżgħar ħu ddeċieda li jipprova xortih bil-qattus tiegħu.
“Kollox qiegħed f'li tieħu l-ħaġa t-tajba fil-post it-tajjeb,” qal bejnu u bejn ruħu.
Għalhekk poġġa l-qattus tiegħu f'borża u telaq bħalma kienu għamlu l-oħrajn. Mar f'irziezet u rħula u bliet. Iżda fihom kollha sab qtates biżżejjed u żejda.
Fl-aħħar, rikeb vapur u baħħar u baħħar minn naħa għal oħra tal-baħar. Wasal f'gżira fejn ħadd qatt ma kien ra qattus. Il-firien u l-ġrieden kienu kullimkien.
Kienu jiġru minn taħt is-saqajn, kienu jixxabbtu fuq is-siġġijiet u l-imwejjed. Saħansitra kienu jieħdu l-ikel minn fuq il-platti meta n-nies kienu jkunu qed jieklu. Fil-palazz tar-re, ma kienx aħjar milli fil-għarix tal-fqir. Ħadd, la l-kbir u lanqas iż-żgħir, ma kellu paċi f'ħajtu.
Imbagħad iben ix-xorti mar quddiem is-sultan u fetaħ il-borża tiegħu. Minnha qabeż il-qattus u qabad far wara far, ġurdien wara ġurdien.
"Tajjeb, tajjeb!" qal is-sultan. "Din il-bhima meraviljuża dalwaqt teħlisna mill-firien u l-ġrieden. Tbigħu?"
"Iva," qal it-tielet iben ix-xorti. "Jekk tagħtini deheb daqskemm jiflaħ iġorr bagħal."
"Hekk nagħmel," qal is-sultan. Iben ix-xorti ħa d-deheb u niżel lejn il-vapur biex ibaħħar lejn id-dar.
Sadanittant, il-qattusa ħasset ruħha f'darha fil-palazz. Il-qaddejja kienu mħabbtin jgħoddu l-firien u l-ġrieden li qatlet. Fl-aħħar, dan ix-xogħol iebes qabbadha l-għatx. Hija marret ħdejn il-qaddejja tgħajjat, “Mjaw, mjaw!”
Huma twerwru b'din l-għajta stramba. Ir-re, il-qaddejja u kulħadd ħarbu jiġru. Imbagħad għamlu laqgħa biex jiddeċiedu x'għandhom jagħmlu.
“Se nitolbuha titlaq mill-palazz,” qal ir-re. “Jekk ma tmurx, nibagħtu armata biex tkeċċiha. Huwa ħażin li tkun iffastidjat mill-firien u l-ġrieden. Iżda huwa agħar li jkollna hawnhekk din il-bhima tal-biża' li tgħajjat ‘Mjaw, mjaw.’”
Raġel intbagħat biex jitlob lill-qattusa titlaq mill-palazz. Il-qattusa l-miskina issa kienet bil-għatx aktar minn qatt qabel. Għalhekk, ġriet lejh, tgħid “Mjaw, mjaw,” bl-ogħla leħen li setgħet.
Ir-raġel ħarab jiġri daqshekk malajr li t-truf tal-kowt tiegħu baqgħu dritti warajh.
“Il-bhima tal-biża' ma tridx titlaq mill-palazz,” għajjat. “Meta tlabtha biex titlaq, kienet irrabjata ħafna. Għajtet ‘Mjaw, mjaw’ u ġriet warajja. Bżajt li ma kontx se nsalva ħajti.”
In-nies qatt ma kienu semgħu qattusa qabel, u għalihom, il-"Mjaw" instema' bħal twissija stramba u maġika. Billi beżgħu mill-"bhima tal-biża'," huma lestew biex jiddefendu l-palazz tagħhom. Madankollu, eżatt kif kienu se jirromblaw il-blalen ġganti u maġiċi tal-ħadid tagħhom lejha, l-iżgħar ħu rritorna fil-palazz.
Huwa ra li l-qattusa tiegħu kienet biss bil-għatx u tħossha waħedha. Huwa qabadha f'idejh, taha skutella ħalib, u bdiet tagħmel il-ħorr. Ir-re u r-raħħala ħarsu mistagħġba hekk kif il-"bhima" nbidlet f'ħabiba ġentili. Ir-re induna li ma kellhomx bżonn blalen maġiċi tal-ħadid għal kollox; kellhom biss bżonn jifhmu. Il-ħu ddeċieda li jħalli l-frieħ tal-qattusa mar-re sabiex ikunu jistgħu jgħinu lis-saltna, u salpa lejn id-dar, jaf li kien ġab il-paċi u ħbiberija ġdida fil-gżira.
