Full Text: Сәттіліктің үш ұлы
One story, four ways to read it
Every story comes in its original version plus several simplified reading levels, so it grows with your child.
The original text is the full story with rich vocabulary and descriptive language, ideal for reading aloud together and for kids who are ready for longer sentences.
The simplified levels retell the same story in shorter, simpler sentences matched to your child's stage. Ages 2-6 uses a few short sentences per scene, perfect for first time readers. Ages 4-8 adds simple dialogue and everyday vocabulary for kids beginning to follow along. Ages 6-10 keeps the language accessible while bringing back more of the story's detail, a natural bridge to the original.
Start at the level where your child is comfortable, and move up when they're ready. Hearing the same story told in richer language each time is one of the best ways to build vocabulary in any language.
Original Text: Сәттіліктің үш ұлы
Ертеде қатты науқастанып қалған бір қарт болыпты. Ол үш ұлын төсегінің жанына шақырыпты.
«Мен қартайдым, – деді ол, – өмірден өтетін уақытым таяды. Сендер жақсы бала болдыңдар және өзімде бардың бәрін сендерге қалдырамын. Менде ақша жоқ. Мен беретін заттардың құны оларды қаншалықты дұрыс пайдалана білгендеріңе байланысты.»
Сосын ол үлкен ұлына тауық, екіншісіне шалғы, ал үшіншісіне мысық беріпті.
«Мыналарды алыңдар, – деді ол. – Егер бұл заттарды ешкім білмейтін елдерді таба алсаңдар, олар сендер үшін өте құнды болады.»
Осыдан кейін көп ұзамай әкесі қайтыс болды. Содан кейін үлкен ұлы тауығын қолтығына қысып, жолға шықты. Ол жол-жөнекей өткен фермаларда тауықтар өте көп еді. Ауылдарда да олардың шақырғанын естіді. Ақырында ол үлкен қалаға келді. Мұнда барлық базарларда тауықтар сатылып жатты. Ешкім оның тауығын керемет деп ойламады.
Ақырында, ол қораздарды ешкім білмейтін жерді табу үмітімен теңізден жүзіп өтті. Ол бір аралға жеткенше, жүзе берді, жүзе берді. Ондағы адамдарда тауықтар да, уақытты көрсететін қабырға сағаттары да, қол сағаттары да жоқ еді. Жарық оларға қашан күн екенін, ал қараңғылық қашан түн екенін білдіретін. Бірақ олар түнде ұйықтамаған кезде, сағат неше болғанын білудің ешқандай жолы жоқ еді.
«Қараңыздар!» – деді үлкен ұлы. «Бұл қандай тамаша құс! Оның басында қызыл айдары, ал аяқтарында тепкілері бар. Ол уақытты білдіру үшін түнде үш рет шақырады. Бірінші рет түн ортасына таяу. Екінші рет түн ортасы мен таңның арасында. Ал соңғысы дәл таң атар алдында. Егер ол күндіз шақырса, бұл ауа райының өзгеруі мүмкін екенін білдіреді».
Сол түні адамдар осы ғажайып құсты есту үшін ояу болды. Ол дәл бақытты ұлдың айтқанындай, үш рет қатты шақырды. Адамдар қатты қуанып, оны қанша алтынға сататынын сұрады.
«Бір есек көтере алатындай мөлшерде», – деді ол.
«Мұндай пайдалы құс үшін бұл тым көп емес», – деді олар. Сөйтіп, олар бір есек әкеліп, оған алтын артты. Осылайша, бірінші бақытты ұл үйіне оралды.
Сонда екінші бауыры: «Мен барып, мына шалғымды сатып көрейін», – деді.
Сөйтіп, ол оны жақсылап қайрап алды. Содан кейін оны иығына асып, жолға шықты. Ұзақ уақыт бойы ол шалғысын сата алмады. Ол кездестірген шаруалар мен жұмысшылардың да дәл оныкіндей жақсы шалғылары бар еді.
Ақырында ол адамдары шалғы туралы ешқашан естімеген бір аралға жетті. Олар астықтарын орғысы келгенде, алып, сиқырлы темір шарларды пайдаланатын. Олар ауыр шарларды сиқырлап қоятын, сөйтіп олар астықты ұрып түсіру үшін бидай алқаптарында секіріп, оңды-солды домалайтын. Астықтың көбі балшыққа тапталып қалатын, ал сиқырлы шарлардың ауыр гүрсілі үйлерді сілкіндіретін қорқынышты шу шығаратын. Бақыттың екінші ұлы былай деді:
«Сендерге егін жинаудың бұдан да жақсы жолын көрсетейін».
Ол піскен бидай алқабына барды. Ол шалғысымен оны соншалықты үнсіз әрі әдемі орғаны сонша, барлық адамдар тоқтап, тамашалап тұрып қалды. Сиқырлы шарлардың «Тарс! Гүрс! Дүрс!» деген дыбыстарының орнына, оның жүзінің жұмсақ «суыл» еткен дыбысы ғана естілді.
«Бұл ең керемет құрал екен!» – деді олар. – «Оны сатасың ба?»
«Иә, егер маған бір ат көтере алатындай алтын берсеңіздер», – деді бақыттың екінші ұлы. Олар бұған қуана келісті. Олар оны бірден әкеліп берді де, ол үйіне қайтты.
Енді кенже бауыры өз мысығымен бағын сынап көруге бел буды.
«Бар мәселе қажетті затты қажетті жерге апаруда», – деді ол ішінен.
Сонымен ол мысығын қапқа салып, басқалар сияқты жолға шықты. Ол фермаларға, ауылдар мен қалаларға барды. Бірақ барлық жерде мысықтардың жеткілікті, тіпті артығымен екенін көрді.
Ақыры, ол кемеге мініп, теңіз арқылы жүзе берді, жүзе берді. Ол ешкім ешқашан мысық көрмеген бір аралға келді. Барлық жерде егеуқұйрықтар мен тышқандар болды.
Олар аяқ астында жүгірді, орындықтар мен үстелдерге өрмелеп шықты. Адамдар тамақ ішіп жатқанда, олар тіпті тәрелкелерден тамақты алып кететін. Патшаның сарайындағы жағдай кедейдің лашығынан еш артық болмады. Мәртебесі биік болсын, төмен болсын, ешкімнің өмірінде тыныштық болмады.
Содан кейін сәттілік ұлы патшаның алдына барып, қапшығын ашты. Ішінен мысық қарғып шығып, егеуқұйрық артынан егеуқұйрықты, тышқан артынан тышқанды ұстады.
«Жақсы, жақсы!» – деді патша. «Бұл ғажайып жануар бізді жақында егеуқұйрықтар мен тышқандардан құтқарады. Оны сатасың ба?»
«Иә», – деді үшінші сәттілік ұлы. «Егер сіз маған бір қашыр көтере алатындай алтын берсеңіз».
«Беремін», – деді патша. Сәттілік ұлы алтынды алып, үйіне қарай жүзу үшін кемеге түсті.
Сол уақытта мысық сарайда өзін өз үйіндегідей сезінді. Қызметшілер оның өлтірген егеуқұйрықтары мен тышқандарын санаумен әлек болды. Ақырында, мұндай ауыр жұмыстан ол шөлдеп қалды. Ол қызметшілерге барып: «Мияу, мияу!» – деп дауыстады.
Олар бұл оғаш дауыстан қорқып кетті. Патша да, қызметшілер де, барлығы қашып кетті. Содан кейін олар не істеу керектігін шешу үшін кеңес құрды.
«Біз одан сарайдан кетуін сұраймыз», – деді патша. «Егер ол кетпесе, оны қуып шығу үшін әскер жібереміз. Егеуқұйрықтар мен тышқандардың мазаны алғаны жаман. Бірақ «Мияу, мияу» деп дауыстайтын мына қорқынышты аңның осында болғаны одан да жаман».
Мысықтан сарайдан кетуін өтіну үшін бір адам жіберілді. Байғұс мысық енді бұрынғыдан да қатты шөлдеп тұрған еді. Сондықтан ол оған қарай барынша қатты «Мияу, мияу» деп дауыстап жүгірді.
Әлгі адамның қатты қашқаны соншалық, пальтосының етектері артында тіп-тік болып тұрды.
«Қорқынышты хайуан сарайдан кетпейді», – деп айқайлады ол. «Мен одан кетуін сұрағанымда, ол қатты ашуланды. Ол 'Мияу, мияу' деп дауыстап, мені қуа жөнелді. Мен аман құтыла алмаймын ба деп қорықтым».
Адамдар бұрын-соңды мысықты естіп көрмеген еді, сондықтан оларға "Мияу" деген дыбыс оғаш, сиқырлы ескерту сияқты естілді. "Қорқынышты құбыжықтан" қорыққан олар өз сарайларын қорғауға дайындалды. Алайда, олар алып сиқырлы темір шарларын оған қарай домалатқалы жатқанда, кенже бауыр сарайға оралды.
Ол мысығының жай ғана шөлдеп, жалғызсырап қалғанын көрді. Ол оны қолына алып, бір тостаған сүт берді, сол кезде мысық пырылдай бастады. Патша мен ауыл тұрғындары "құбыжықтың" момын досқа айналғанын таңғала бақылады. Патша барлық нәрсеге сиқырлы темір шарлардың қажет емес екенін, оларға тек түсіністік керек екенін ұқты. Бауыр патшалыққа көмектесуі үшін мысықтың балаларын патшаға қалдыруды ұйғарды да, аралға бейбітшілік пен жаңа достық әкелгенін біле отырып, үйіне қарай кемемен жол тартты.