Full Text: Hans il-Fortunat
One story, four ways to read it
Every story comes in its original version plus several simplified reading levels, so it grows with your child.
The original text is the full story with rich vocabulary and descriptive language, ideal for reading aloud together and for kids who are ready for longer sentences.
The simplified levels retell the same story in shorter, simpler sentences matched to your child's stage. Ages 2-6 uses a few short sentences per scene, perfect for first time readers. Ages 4-8 adds simple dialogue and everyday vocabulary for kids beginning to follow along. Ages 6-10 keeps the language accessible while bringing back more of the story's detail, a natural bridge to the original.
Start at the level where your child is comfortable, and move up when they're ready. Hearing the same story told in richer language each time is one of the best ways to build vocabulary in any language.
Original Text: Hans il-Fortunat
Hans ħadem għal raġel ġeneruż għal seba« snin twal. Darba, Hans qal,
«Wasal iż-żmien li mmur id-dar għand ommi. Nista» niġbor il-paga tiegħi issa?»
Ir-raġel wieġeb,
«Kont ta« għajnuna kbira dawn is-snin kollha, u rrid nagħtik dak li jistħoqqlek.»
B»hekk, ta lil Hans biċċa deheb kbira daqs rasu. Hans għatta d-deheb f«borża, qegħedha fuq spallejh, u telaq lejn id-dar. Hekk kif kien għaddej fit-triq, ltaqa» ma« raġel bilqiegħda fuq żiemel.
Oh, kemm irid ikun ħaġa sabiħa li tirrikkmonta!» għajjat Hans. «Trid tħossok bħal qiegħed bilqiegħda fuq siġġu komdu, u tasal fi tmiem il-vjaġġ mingħajr ma tħabbat subgħajk fuq kull ġebla.»
Ir-rikkieb sama» dan u qal,
«Mela għidli, Hans, għaliex timxi meta tixtieq tirrikkmonta?»
«Irrid inġorr din il-biċċa deheb id-dar,» qal Hans. «Hija l-ħlas għas-seba« snin ta» xogħol tiegħi. Hija tant tqila li tweġġagħli spallti u tiġbidli rasi lejn naħa waħda.»
«Tajjeb,» qal ir-rikkieb, waqt li bil-mod bil-mod waqqaf iż-żiemel tiegħu, «nista« neħħilek dak it-toqol. Nagħtik iż-żiemel tiegħi jekk tagħtini l-biċċa deheb tiegħek.»
«Bil-qalb kollha—u grazzi!» qal Hans. «Iżda se jkollok ħin tassew biex iġġorrha.
Il-bniedem niżel u ħa l-biċċa deheb. Imbagħad għen lil Hans jitla» fuq iż-żiemel u qiegħed il-friegħ f«idejh.
«Meta trid tmur malajr,» qal, «m»għandekx bżonn ħlief tagħmel ħoss b«ilsienek u tgħajjat, »Imxi!«»
Hans kien ferħan ħafna bilqiegħda fuq iż-żiemel. Għal ftit żmien, mexa bil-mod il-mod.
Imbagħad ħaseb li ried imur aktar mgħaġġel. Għalhekk għamel ħoss b»ilsienu u qal,
«Imxi! Imxi!»
Iż-żiemel beda jittrotta. Billi Hans ma kienx jaf kif iwaqqfu, iż-żiemel beda jittrotta aktar u aktar mgħaġġel sakemm fl-aħħar waddab lil Hans f«ħofra. Iż-żiemel kien jibqa» jigri, iżda waqqfu raġel li kien issuq baqra.
Ir-rikkbu mhuwiex ċajta,» qal Hans hekk kif ħareġ mid-dħul. «Mhux fuq bhima li ma taħsibx xejn biex tibżaq u taqbeż. Kemm hi aħjar il-baqra tiegħek! Wieħed jista« jimxi bil-kwiet warajha, u tagħti ħalib u butir u ġobon kuljum. Oh, kemm nixtieq baqra!»
«Mela,» qal il-bniedem, «ladarba tixtieqha daqshekk, se nbiddel il-baqra tiegħi mal-ħmar tiegħek.»
Hans qabel bil-ferħ. Il-bniedem qabez fuq iż-żiemel u dalwaqt ma deherx aktar.
Hans mexxa l-baqra »l quddiem, jaħseb kemm kien għamel negozju tajjeb. «Jekk ikolli biss ħobż, u x-xogħol tiegħi żgur se jagħtini dak, ikolli butir u ġobon niekol meta nkun bil-ġuħ. Meta nkun bil-għatx, nista« nixrob il-ħalib.»
Fil-nofsinhar s-sħana kibret ħafna, u Hans sar bil-għatx ħafna. Kien qed jaqsam qasam miftuħ fejn ma kien jidher la bir u lanqas għajn tal-ilma.
«Issa huwa l-ħin,» qal, «għall-baqra tiegħi biex tagħtini xorb tajjeb tal-ħalib.»
Rabat il-baqra ma» siġra ħdejn it-triq u uża l-kappell tiegħu bħala barmil. Iżda anqas qatra waħda ta« ħalib ma seta» jikseb. U billi kien ħaddiem tal-ħalib mhux daqshekk bravu, il-baqra daqqitlu daqqa hekk qawwija li waqa« mitluq fl-art. Hekk kif qagħad hemm, ħsieb għadda minn moħħu: kien ibdel id-deheb tiegħu ma» żiemel, imbagħad iż-żiemel ma« din il-baqra. Kien qed jagħmel għażliet tajbin?
F»dak il-mument wasal biċċer b«ħanżir f»karrettun.
«X«ġara fl-art?» staqsa, jgħin lil Hans iqum fuq saqajh.
Hans qallu l-istorja kollha. Il-biċċer daħak u qal, «Dik il-baqra m»għandha l-ebda ħalib x«tagħti. Hi xiħa u tajba biss għal-laħam tal-baqar.»
«Kemm hu tal-ħasra,» qal Hans, jiggraffja rasu. «Għalkemm tagħti ħafna laħam, jien ma nimpurtax mill-laħam tal-baqar. Nippreferi l-laħam ta» ħanżir irqiq u xahmi bħal tiegħek.»
«Mela, Hans,» qal il-biċċer, «mill-ġentilezza, nagħtik il-ħanżir tiegħi b«skambju għall-baqra tiegħek.»
Hans, għadu jaħseb fuq il-bejgħ tiegħu, qabel. Iżda hekk kif baqa» miexi bil-ħanżir, ħass ruħu mhux komdu.
Dalwaqt ingħaqad miegħu tifel iġorr wiżża taħt driegħu.
«Dak il-ħanżir jista« jkun misruq,» wissie t-tifel. «L-irġiel qed ifittxuh. Ikun ħażin għalik jekk isibuħ f»idejk. Ngħinek jien — agħtini l-ħanżir u ħu l-wiżża tiegħi minflok.»
Hans, imħasseb li jidħol f«inkwiet, qabel. It-tifel telaq mgħaġġel bil-ħanżir, u Hans baqa» sejjer bil-wiżża taħt driegħu. Hekk kif kien jimxi, beda jistaqsi lilu nnifsu jekk il-istorja tat-tifel kinitx vera, iżda kien tard wisq biex ibiddel fehmtu.
Meta naħseb fuqha,» qal bejnu u bejn ruħu, «jiena rbaħt bit-tibdil. Għandi wiżża sabiħa biex niekol, xaħam tal-wiżża biex infirex fuq il-ħobż tiegħi, u rix abjad ġmielu biex nimla mħadda. Kemm se tkun kuntenta ommi!»
Iżda mbagħad waqaf. Ommu kienet qed tistennieh għal seba« snin. Kien beda bid-deheb — deheb li seta» għen liż-żewġ tagħhom. Issa kellu wiżża biss. X«kien għamel?
Għall-ewwel darba, ħaseb sewwa dwar il-kummerċi tiegħu. Kull wieħed kien jidher bħala idea tajba, iżda kull darba kien ta» xi ħaġa prezzjuża. Ħass piż tqil f«sidru.
Fl-aħħar wasal f»raħal. Hawn ra tisnin isekken idawwar ir-rota tiegħu. Waqt li kien jaħdem kien jgħanni:
«Skieken u mqass qodma nsewwi bħal ġodda,
U r-rota tiegħi ddur bħar-riħ bil-ħeffa.»
Hans waqaf biex jara. «Il-mestier tiegħek irid ikun tajjeb,» qal, «ladarba tgħanni hekk waqt li taħdem.»
«Tassew,» qal il-bniedem. «Tisnin tajjeb dejjem isib il-flus fil-but. Imma għidli — minn fejn xtrajt dik il-wiżża sabiħa?»
«Ma xtrajthiex,» qal Hans. «Bdilt il-ħanżir tiegħi għaliha.»
«Oh? U minn fejn ġibt il-ħanżir?»
«Bdilt il-baqra tiegħi.»
«U l-baqra?»
«Bdiltha għal żiemel.»
«U ż-żiemel?»
«Bdiltu għal biċċa deheb kbira daqs rasi.»
«U kif ġibt id-deheb?»
«Kien il-paga tiegħi għal seba« snin xogħol.»
It-tisnin ħares lejn Hans b»tħassib. «Ħabib tiegħi,» qal bil-ħlewwa, «int bdilt seba« snin xogħol. Dak id-deheb seta» jixtri l-ikel għall-familja tiegħek għal ħafna xhur, jew jgħin lil ommok b«tant modi. Meta tbiddel affarijiet ta» valur, qed tbiddel l-opportunitajiet li jistgħu jipprovdu.
Hans waqaf. Kien beda b«deheb minn seba» snin ta« xogħol—deheb li seta» xtara ikel, ħwejjeġ, u għen lil ommu. Issa kellu biss wiżża.
«Isir tħin skieken bħali,» offra l-bniedem. «Kulma għandek bżonn hu ġebla tal-irqiq. Nieħu l-wiżża tiegħek minflokha. X«tgħid?»
Hans ħares lejn il-wiżża, imbagħad lejn il-ġebla tal-irqiq. Ħaseb f»ommu li kienet qed tistennieh, u kemm tkun diżappuntata jekk jerġa« lura b»xejn. «Jien... ma nafx,» qal bil-mod. «Għamilt tant skambji llum, u kull wieħed beda jidher bħala idea tajba f«dak il-ħin. Iżda issa ninduna li kont qed nagħti l-valur tax-xogħol iebes tiegħi. Forsi għandi nżomm il-wiżża u naħseb aktar bir-reqqa.»
It-tħin skieken tbissem. «Dik hi ħsieba għaqlija, żagħżugħ. Il-flus u l-affarijiet ta» valur jirrappreżentaw il-ħin u l-isforz tiegħek. Aħseb dejjem bir-reqqa qabel ma tbigħhom.
Hans irringrazzja lill-bniedem u kompla t-triq tiegħu bil-wiżża. Hekk kif kien jimxi, ħaseb dwar il-kummerċi kollha li kien għamel dak il-jum. Induna li kien mgħaġġel wisq, u li kien jafda wisq lil barranin li forsi ma kinux onesti miegħu. L-istorja tat-tifel dwar il-ħanżir forsi ma kinitx vera xejn — kien imissu staqsa aktar mistoqsijiet jew ħaseb sewwa. Ma kienx ħaseb dwar x«kien jiswa tassew id-deheb tiegħu, jew x»opportunitajiet seta« jipprovdi. Id-deheb li kien ħadem seba» snin biex jiksbu kien spiċċa, u ma kienx fadlulu ħlief wiżża.
Fl-aħħar wasal għal għajn u waqaf biex jistrieħ u jixrob. Qiegħed il-wiżża bil-mod u ħares lejha. «Forsi m«intix deheb,» qal lill-wiżża, «iżda int xi ħaġa. U llum tgħallimt lezzjoni importanti: irrid naħseb sewwa dwar il-valur veru tal-affarijiet u l-opportunitajiet li jipprovdu, qabel ma nbigħhom.
Meta Hans wasal il-kuċċetta ta» ommu, qalilha l-istorja kollha b«qalb tqila.
«Jiddispjaċini, Omm,» qal. «Ħdimt għal seba» snin biex inkiseb dak id-deheb, u ridt ngħinek bih. Kelli naħseb dwar x«seta» jagħmel għalina tassew qabel ma bdiltu.»
Ommu semgħetu b«sabar.
«Ħansi għażiż, tgħallimt lezzjoni prezzjuża. Dak id-deheb kien jirrappreżenta seba» snin ta« ħajtek: iż-żmien tiegħek, l-isforz tiegħek, ix-xogħol iebes tiegħek. Meta tbiddel affarijiet prezzjużi mingħajr ma taħseb, qed tagħti opportunitajiet. Iżda ksibt xi ħaġa importanti: l-għerf biex taħseb bir-reqqa u tippjana »l quddiem.»
Hans għamel sinjal b«rasu. «Minn issa »l quddiem, naħseb dwar x«inhuma l-affarijiet tassew jiswa, nippjana »l quddiem għal dak li neħtieġu, u nkun aktar attent dwar min nafdah.»
Ommu tbissmet.
«Ftakar, ibni: filwaqt li tista« tgħożż l-affarijiet li tara quddiemek, aħseb dejjem bir-reqqa dwar jekk tridx tagħtihom tassew.»
U hekk Hans beda jifhem li, għalkemm tilef id-deheb tiegħu, kien kiseb xi ħaġa prezzjuża — l-għerf biex jagħti valur lil dak li jaqla» u biex jaħseb bir-reqqa qabel ma jieħu deċiżjonijiet.