भाग्यशाली ह्यान्स

Hans ले सात लामा वर्षहरू एक उदार मानिसको लागि काम गरे। एक दिन, Hans ले भने,
«अब घर जाने बेला भयो, आमाकहाँ। के म अहिले मेरो ज्याला लिन सक्छु?»
त्यो मानिसले जवाफ दिए,
«यी सबै वर्षहरूमा तिमी धेरै सहयोगी भयौ, र म तिमीलाई उचित पुरस्कार दिन चाहन्छु।»
यति भनेर, उनले Hans लाई उनको टाउको जत्रो ठूलो सुनको डल्लो दिए। Hans ले सुनलाई एउटा झोलामा बेरे, काँधमा भिरे, र घरतर्फ हिँड्न थाले। बाटोमा हिँड्दै जाँदा, उनले घोडामा सवार एक मानिसलाई भेटे।

ओहो, घोडामा सवार हुनु कति अद्भुत कुरा होला!» ह्यान्सले भने। «यो त आरामदायी कुर्सीमा बसेजस्तो लाग्दो होला, र हरेक ढुङ्गामा औँला ठोक्याउनु नपरी यात्राको अन्त्यमा पुगिन्छ।»
सवारले यो सुने र भने,
«तब भन, ह्यान्स, जब तिमीलाई सवार हुन मन छ भने किन हिँड्छौ?»
«मैले यो सुनको डल्लो घर लैजानु छ,» ह्यान्सले भने। «यो मेरो सात वर्षको कामको पुरस्कार हो। यो यति भारी छ कि मेरो काँध दुख्छ र टाउको एकातिर तानिन्छ।»
«ठिक छ,» सवारले आफ्नो घोडा ढिलो गर्दै भने, «म तिमीलाई त्यो भार बचाउन सक्छु। तिमीले मलाई आफ्नो सुनको डल्लो दियौ भने म तिमीलाई मेरो घोडा दिन्छु।»
«खुसीसाथ — र धन्यवाद!» ह्यान्सले भने। «तर यसलाई बोक्न तिमीलाई निकै गाह्रो पर्नेछ।

त्यो मान्छे तल झर्‍यो र सुनको डल्लो उठायो। त्यसपछि उसले हान्सलाई घोडामा चढ्न मद्दत गर्‍यो र लगाम उसको हातमा थमायो।
«जब तिमीलाई छिटो जान मन लाग्छ,» उसले भन्यो, «तिमीले जिब्रोले टक्टक् गरेर «हिँड!» भन्नु मात्र पर्छ।»
हान्स घोडामा बस्न पाएर निकै खुसी भयो। केही बेर, उसले बिस्तारै बिस्तारै सवारी गर्‍यो।

त्यसपछि उसलाई अझ छिटो जान मन लाग्यो। त्यसैले उसले जिब्रोले आवाज निकाल्यो र भन्यो,
«हिड! हिड!»
घोडा दगुर्न थाल्यो। हान्सलाई घोडा रोक्न थाहा थिएन, त्यसैले घोडा झन् झन् छिटो दगुर्दै गयो र अन्तमा हान्सलाई एउटा खाल्डोमा फ्याँकिदियो। घोडा भागिहाल्थ्यो, तर एउटा गाई हाँक्दै आएको मान्छेले उसलाई रोक्यो।

सवारी गर्नु कुनै मजाक होइन,» हान्सले भन्यो जब ऊ खाल्डोबाट निस्कियो। «यस्तो जनावरमा चढ्नु जसलाई लात हान्न र उफ्रन केही लाग्दैन। तपाईंको गाई कति राम्री छ! उसको पछि शान्तिसँग हिँड्न सकिन्छ, र उसले हरेक दिन दूध, मक्खन र पनिर दिन्छ। ओह, मलाई पनि एउटा गाई भए कति हुन्थ्यो!»
«हुन्छ,» त्यो मान्छेले भन्यो, «तिम्रो यति इच्छा छ भने, म मेरो गाई तिम्रो घोडासँग साट्छु।»
हान्स खुशीसाथ मान्यो। त्यो मान्छे घोडामा चढ्यो र चाँडै नजरबाट ओझेल भयो।

हान्सले गाई हाँक्दै लग्यो, सोच्दै थियो कि उसले कति राम्रो सौदा गरेको छ। «यदि मसँग रोटी मात्र छ, र मेरो काम निश्चय नै त्यो दिलाउनेछ, भने म भोको हुँदा मक्खन र पनिर खान पाउनेछु। तिर्खा लाग्दा, म दूध पिउन सक्छु।»
दिउँसो भएपछि घाम निकै तातो भयो, र हान्सलाई निकै तिर्खा लाग्यो। ऊ एउटा खुला मैदान पार गर्दै थियो जहाँ कुनै इनार वा मूल देखिँदैनथ्यो।
«अहिले नै सही समय हो,» उसले भन्यो, «मेरी गाईले मलाई राम्रोसँग दूध पिलाउने।»
उसले गाईलाई बाटोको छेउमा एउटा झाडीमा बाँध्यो र आफ्नो टोपीलाई बाल्टिनको रूपमा प्रयोग गर्यो। तर एक थोपा पनि दूध निस्किएन। र दूध दुहुन निकै अनाडी भएकाले, गाईले उसलाई यति जोडले लात हानी कि ऊ भुइँमा ढलेर पल्टियो। त्यहाँ बसिरहँदा, उसको मनमा एउटा विचार आयो: उसले आफ्नो सुन घोडाको साटो दिएको थियो, अनि घोडा यस गाईको साटो। के ऊ राम्रा निर्णयहरू गर्दै थियो?

ठीक त्यही बेला एउटा कसाई ह्वीलब्यारोमा सुँगुर लिएर आयो।
«के भयो यस्तो?» उसले हान्सलाई उठाउँदै सोध्यो।
हान्सले उसलाई सारा कुरा सुनायो। कसाई हाँस्यो र भन्यो, «त्यो गाईले दूध दिँदैन। उ बूढी भइसकी छ र गोमांसको लागि मात्र काम लाग्छ।»
«कति दुःखको कुरा,» हान्सले टाउको खुजाउँदै भन्यो। «यद्यपि उसबाट धेरै मासु पाइन्थ्यो, मलाई गोमांसमा खासै रुचि छैन। तिम्रो जस्तो मोटो राम्रो सुँगुरको मासु पाए हुन्थ्यो।»
«तब, हान्स,» कसाईले भन्यो, «दयाको भावनाले म तिम्रो गाईको सट्टामा मेरो सुँगुर दिन्छु।»
हान्स, आफ्ना साटासाट गर्ने कुराहरूमा अझै सोच्दै, मान्यो। तर सुँगुर लिएर हिँड्दा उसलाई मनमा अलि बेचैनी लाग्यो।

चाँडै नै एउटा केटो आफ्नो काखमा हाँस बोकेर उसको छेउमा आयो।
«त्यो सुँगुर चोरिएको हुन सक्छ,» केटोले सावधान गर्यो। «मानिसहरू त्यसलाई खोजिरहेका छन्। यदि उनीहरूले तिम्रो हातमा भेट्टाए भने तिम्रो लागि राम्रो हुँदैन। म तिम्रो मद्दत गर्छु — मलाई सुँगुर दे र मेरो हाँस लिएर जा।»
ह्यान्स, झमेलामा पर्ने डरले, मान्यो। केटो सुँगुर लिएर हतारहतार गयो, र ह्यान्स काखमा हाँस बोकेर अगाडि बढ्यो। हिँड्दाहिँड्दै, उसलाई केटोको कुरा साँचो थियो कि थिएन भन्ने शंका लाग्न थाल्यो, तर आफ्नो मन फेर्न धेरै ढिलो भइसकेको थियो।

यसको बारेमा सोच्दा,» उसले आफैंलाई भन्यो, «मैले यो साटफेरबाट फाइदा नै पाएँ। खान लायक एउटा राम्रो हाँस छ, रोटीमा लगाउन हाँसको बोसो छ, र सिरक भर्न सुन्दर सेता प्वाँखहरू छन्। आमा कति खुसी हुनुहुनेछ!»
तर त्यसपछि उसले एकछिन रोकियो। उसकी आमा सात वर्षदेखि उसको प्रतीक्षा गर्दै हुनुहुन्थ्यो। उसले सुनबाट सुरु गरेको थियो — त्यस्तो सुन जसले उनीहरू दुवैलाई मद्दत गर्न सक्थ्यो। अहिले उसँग केवल एउटा हाँस मात्र थियो। उसले के गरेको थियो र?
पहिलो पटक, उसले आफ्ना साटफेरहरूको बारेमा साँच्चै सोच्यो। हरेक पटक राम्रो विचार जस्तो लागेको थियो, तर हरेक पटक उसले कुनै मूल्यवान चिज दिइरहेको थियो। उसको छातीमा एउटा भारी बोझ महसुस भयो।

अन्तमा उ एउटा गाउँमा पुग्यो। त्यहाँ उसले एउटा चक्कु घिस्ने मान्छेलाई आफ्नो पाङ्ग्रा घुमाउँदै गरेको देख्यो। काम गर्दागर्दै उ गाउँदै थियो:
«पुराना चक्कु र कैँची नयाँ जस्तै घिस्छु म,
हावाझैँ छिटो घुम्छ मेरो पाङ्ग्रा।»
हान्सले रोकिएर हेर्यो। «तपाईंको काम राम्रो हुनुपर्छ,» उसले भन्यो, «किनकि काम गर्दागर्दै यसरी गाउनुहुन्छ।»
«साँच्चै,» त्यो मान्छेले भन्यो। «एउटा राम्रो चक्कु घिस्ने मान्छेको खल्तीमा सधैँ पैसा हुन्छ। तर मलाई भन्नुस् — त्यो राम्रो हाँस कहाँबाट किन्नुभयो?»
«मैले किनेको होइन,» हान्सले भन्यो। «मैले आफ्नो सुँगुर दिएर यो लिएको हुँ।»
«ओहो? र सुँगुर कहाँबाट पाउनुभयो?»
«मैले आफ्नो गाई दिएर लिएको।»
«र गाई?»
«मैले घोडाको साटोमा लिएको।»
«र घोडा?»
«मैले आफ्नो टाउको जत्रो सुनको डल्लोको साटोमा दिएको।»
«र सुन कसरी पाउनुभयो?»
«सात वर्षको काम गरेको ज्याला थियो।»
चक्कु घिस्ने मान्छेले चिन्तित भएर हान्सलाई हेर्यो। «मेरा साथी,» उसले बिस्तारै भन्यो, «तपाईंले सात वर्षको काम गाँठो पारेर व्यापार गर्नुभयो। त्यो सुनले तपाईंको परिवारलाई धेरै महिनासम्म खाना किन्न सकिन्थ्यो, वा आमालाई धेरै तरिकाले सहयोग गर्न सकिन्थ्यो। जब तपाईं मूल्यवान चिजहरू साट्नुहुन्छ, तपाईं ती चिजहरूले दिन सक्ने अवसरहरू पनि गुमाउनुहुन्छ।

हान्सले रोकियो। उसले सात वर्षको कामको सुनबाट सुरु गरेको थियो — त्यो सुन जसले खाना, लुगा किन्न र आमालाई मद्दत गर्न सक्थ्यो। अब उसँग केवल एउटा हाँस थियो।
«मजस्तै चक्कु घस्ने बन,» त्यो मानिसले प्रस्ताव गर्यो। «तिमीलाई केवल एउटा सान चाहिन्छ। म त्यसको बदलामा तिम्रो हाँस लिन्छु। के भन्छौ?»
हान्सले हाँसतिर हेर्यो, त्यसपछि सानतिर। उसले आफ्नी आमाको कुरा सोच्यो जो उसको प्रतीक्षा गरिरहेकी थिइन्, र उसले खाली हात घर फर्किए आमा कति निराश हुनुहुन्थ्यो। «म... मलाई थाहा छैन,» उसले बिस्तारै भन्यो। «आज मैले यति धेरै साटासाट गरेँ, र हरेक पटक त्यो बेला राम्रो विचार जस्तो लागेको थियो। तर अब मलाई थाहा भयो कि म आफ्नो मेहनतको मूल्य दिँदै आएको रहेछु। सायद मैले हाँस राखेर अझ ध्यानपूर्वक सोच्नुपर्छ।»
चक्कु घस्ने मानिस मुस्कुरायो। «यो बुद्धिमानी सोच हो, युवा मान्छे। पैसा र मूल्यवान वस्तुहरूले तिम्रो समय र परिश्रमको प्रतिनिधित्व गर्छन्। तिनीहरू साट्नुअघि सधैँ ध्यानपूर्वक सोच।

ह्यान्सले त्यस मान्छेलाई धन्यवाद दिए र हाँस लिएर आफ्नो बाटो लागे। हिँड्दै जाँदा उनले त्यस दिनका आफ्ना सबै साटासाट कुराहरूबारे सोचे। उनलाई थाहा भयो कि उनी धेरै हतारिएका थिए, र उनीसँग इमानदार नहुन सक्ने अपरिचित मान्छेहरूमाथि धेरै भरोसा गरेका थिए। केटाले सुँगुरबारे भनेको कुरा सत्य नै नहुन सक्थ्यो — उनले थप प्रश्नहरू सोध्नुपर्थ्यो वा राम्ररी सोचविचार गर्नुपर्थ्यो। उनले आफ्नो सुन साँच्चै कति मूल्यवान थियो र त्यसले के-के अवसरहरू दिन सक्थ्यो भनेर सोचेका थिएनन्। सात वर्ष काम गरेर कमाएको सुन गइसकेको थियो, र देखाउन भनेको एउटा हाँस मात्र थियो।
अन्तमा उनी एउटा मूलधारामा पुगे र आराम गर्न र पानी पिउन रोकिए। उनले हाँसलाई सावधानीपूर्वक तल राखे र त्यसलाई हेरे। «तिमी सुन नभए पनि,» उनले हाँसलाई भने, «तिमी केही त हौ। र मैले आज एउटा महत्त्वपूर्ण पाठ सिकेँ: कुनै पनि चिज साट्नुअघि मैले त्यसको साँचो मूल्य र त्यसले दिने अवसरहरूबारे राम्ररी सोचविचार गर्नुपर्छ।

जब हान्स आफ्नी आमाको घरमा पुगे, उनले भारी मनले सारी कुरा सुनाए।
«माफ गर्नुस्, आमा,»उनले भने। «मैले त्यो सुन कमाउन सात वर्ष काम गरेँ, र त्यसले तपाईंलाई मद्दत गर्न चाहन्थेँ। मैले त्यो साट्नुअघि यसले हाम्रो लागि साँच्चै के गर्न सक्छ भनेर सोच्नुपर्थ्यो।»
उनकी आमाले धैर्यपूर्वक सुनिन्।
«मेरा प्रिय हान्स, तिमीले एउटा मूल्यवान पाठ सिकेका छौ। त्यो सुनले तिम्रो जीवनका सात वर्षको प्रतिनिधित्व गर्थ्यो: तिम्रो समय, तिम्रो परिश्रम, तिम्रो कठिन मेहनत। जब तिमी बिना सोचे मूल्यवान चिजहरू साट्छौ, तिमी अवसरहरू गुमाउँछौ। तर तिमीले एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा पाएका छौ: ध्यानपूर्वक सोच्ने र अगाडिको योजना बनाउने बुद्धि।»
हान्सले टाउको हल्लाए। «अबदेखि, म चिजहरूको साँच्चै के मूल्य छ भनेर सोच्नेछु, हामीलाई के चाहिन्छ भनेर अगाडि योजना बनाउनेछु, र म कसलाई विश्वास गर्छु भन्नेमा थप सावधान हुनेछु।»
उनकी आमा मुस्कुराइन्।
«याद राख, मेरा छोरा: तिमीले आफ्नो अगाडि देखेका चिजहरू मन पराउन सक्छौ, तर तिमी साँच्चै तिनीहरू दिन चाहन्छौ कि चाहँदैनौ भनेर सधैं ध्यानपूर्वक सोच।»
र यसरी हान्सले बुझ्न थाले कि यद्यपि उनले आफ्नो सुन गुमाए, उनले केही अमूल्य कुरा पाए — आफूले कमाएको चिजको मूल्य बुझ्ने र निर्णय गर्नुअघि ध्यानपूर्वक सोच्ने बुद्धि।