Hans Mwenye Bahati

Hans alifanya kazi kwa mtu mkarimu kwa miaka saba mirefu. Siku moja, Hans alisema,
«Sasa ni wakati wa kurudi nyumbani kwa mama yangu. Je, naweza sasa kupokea ujira wangu?»
Yule mtu alijibu,
«Umekuwa msaada mkubwa sana katika miaka hii yote, na nataka kukutuza ipasavyo.»
Baada ya kusema hivyo, alimkabidhi Hans kipande cha dhahabu kikubwa kama kichwa chake. Hans alifunika dhahabu hiyo kwenye mfuko, akaitupa begani mwake, kisha akaanza safari yake kuelekea nyumbani. Alipokuwa akitembea njiani, alikutana na mtu mmoja akipanda farasi.

Aa, ni jambo zuri sana kuweza kupanda farasi!» alipiga kelele Hans. «Lazima ihisi kama kukaa kwenye kiti cha starehe, na unafika mwisho wa safari yako bila kugonga vidole vyako kwenye kila jiwe.»
Mpanda farasi alisikia hili na kusema,
«Basi niambie, Hans, kwa nini unatembea kwa miguu wakati unatamani kupanda?»
«Lazima nibebe bonge hili la dhahabu nyumbani,» alisema Hans. «Ni thawabu ya miaka yangu saba ya kazi. Ni zito sana kiasi kwamba linaumiza bega langu na kuvuta kichwa changu upande mmoja.»
«Haya,» alisema mpanda farasi, akipunguza mwendo wa farasi wake, «ninaweza kukuondolea mzigo huo. Nitakupa farasi wangu ukinipatia bonge lako la dhahabu.»
«Kwa furaha—na asante!» alisema Hans. «Lakini utakuwa na wakati mgumu sana kuubeba.

Mtu yule alishuka na kuchukua kipande cha dhahabu. Kisha akamsaidia Hans kupanda farasi na kuweka hatamu mikononi mwake.
«Unapotaka kwenda haraka,» alisema, «unahitaji tu kubonyeza ulimi wako na kupiga kelele, «Nenda!»»
Hans alifurahi sana kukaa juu ya farasi. Kwa muda, alipanda polepole.

Kisha alifikiri angependa kwenda haraka zaidi. Kwa hivyo alipiga mlio wa ulimi na kusema,
«Nenda! Nenda!»
Farasi alianza kukimbia polepole. Kwa kuwa Hans hakujua jinsi ya kumsimamisha, farasi alikimbia haraka zaidi na zaidi hadi mwishowe akamtupa Hans shimoni. Farasi angalikimbia mbali, lakini alisimamishwa na mtu aliyekuwa akiongoza ng«ombe.

Kupanda farasi si mchezo,» alisema Hans alipotambaa kutoka mtaroni. «Si juu ya mnyama ambaye hajali kukimbia na kuruka. Ng»ombe wako ni bora zaidi! Mtu anaweza kumfuata kwa utulivu, naye hutoa maziwa na siagi na jibini kila siku. Aa, ningependa sana kuwa na ng«ombe!»
«Basi,» alisema yule mtu, «kwa kuwa unataka hivyo sana, nitabadilishana ng»ombe wangu na farasi wako.»
Hans alikubali kwa furaha. Yule mtu aliruka juu ya farasi na hivi karibuni alitoweka mbali.

Hans alimwendesha ng«ombe akifikiria jinsi alivyofanya biashara nzuri. «Kama nina mkate tu, na kazi yangu itanipa hilo bila shaka, nitakuwa na siagi na jibini ya kula ninapokuwa na njaa. Ninapokuwa na kiu, ninaweza kunywa maziwa.»
Ilipofika adhuhuri jua lilikuwa kali sana, na Hans alikuwa na kiu kubwa. Alikuwa akipita katika uwanja wazi ambapo hakukuwa na kisima wala chemchemi iliyoonekana.
«Sasa ndio wakati,» alisema, «kwa ng»ombe wangu kunipa kinywaji kizuri cha maziwa.»
Alimfunga ng«ombe kwenye kichaka kando ya barabara na akitumia kofia yake kama ndoo. Lakini hakupata hata tone moja la maziwa. Na kwa kuwa alikuwa mkamaji asiye na ujuzi, ng»ombe alimkick kwa nguvu kiasi kwamba alianguka chini akiwa amejilaza. Alipokuwa ameketi hapo, wazo lilimjia akilini: alikuwa amebadilisha dhahabu yake kwa farasi, kisha farasi kwa ng«ombe huyu. Je, alikuwa akifanya maamuzi mazuri?

Hapo hapo mchinjaji alikuja akisukuma nguruwe kwenye mkokoteni.
«Nini kimetokea hapa?» aliuliza, akimsaidia Hans kusimama.
Hans alimwambia hadithi yote. Mchinjaji alicheka na kusema, «Ng»ombe huyo hana maziwa ya kutoa. Ni mzee na anafaa kwa nyama tu.»
«Cha kusikitisha,» alisema Hans, akikuna kichwa chake. «Ingawa angeweza kutoa nyama nyingi, sipendi sana nyama ya ng«ombe. Ningependa nyama ya nguruwe mzuri mnono kama wako.»
«Basi, Hans,» alisema mchinjaji, «kwa wema, nitakupa nguruwe wangu badala ya ng»ombe wako.»
Hans, bado akifikiri kuhusu mabadilishano yake, alikubali. Lakini alipoendelea na nguruwe, alihisi wasiwasi.

Hivi karibuni alifuatana naye mvulana mmoja aliyebeba bata chini ya mkono wake.
«Huenda nguruwe yule aliibwa,» mvulana yule alionya. «Watu wanamtafuta. Itakuwa vibaya kwako wakikukuta naye mikononi mwako. Nitakusaidia—nipe nguruwe na uchukue bata wangu badala yake.»
Hans, akiogopa kupata matatizo, alikubali. Mvulana yule aliharakisha akaenda na nguruwe, na Hans aliendelea na bata chini ya mkono wake. Alipokuwa akitembea, alianza kushangaa kama hadithi ya mvulana yule ilikuwa ya kweli, lakini ilikuwa imechelewa kubadilisha mawazo yake.

Nikiifikiri,» alisema moyoni mwake, «nimefaidika na mabadiliko haya. Nina bata zuri la kula, mafuta ya bata ya kupaka kwenye mkate wangu, na manyoya mazuri meupe ya kujaza mto. Mama yangu atafurahi sana!»
Lakini kisha alisimama. Mama yake alikuwa akimngoja kwa miaka saba. Alikuwa ameanza na dhahabu — dhahabu ambayo ingeweza kuwasaidia wote wawili. Sasa alikuwa na bata tu. Alikuwa amefanya nini?
Kwa mara ya kwanza, alifikiri kwa makini kuhusu biashara zake. Kila moja ilionekana kuwa wazo zuri, lakini kila wakati alikuwa amekabidhi kitu chenye thamani. Alihisi uzito mzito ndani ya kifua chake.

Hatimaye alifika kijijini. Hapa alimwona mtu anayechongoa visu akizungusha gurudumu lake. Alipofanya kazi, aliimba:
«Visu vikuukuu na mkasi ninafanya kama vipya,
Na gurudumu langu linazunguka kwa kasi kama upepo.»
Hans alisimama kutazama. «Biashara yako lazima iwe nzuri,» alisema, «kwani unaimba hivyo ukifanya kazi.»
«Kweli kabisa,» alisema yule mtu. «Mchongoa visu mzuri daima hupata pesa mfukoni mwake. Lakini niambie — ulinunua wapi bata huyo mzuri?»
«Sikunununua,» alisema Hans. «Nilibadilishana nguruwe wangu naye.»
«Oo? Na nguruwe ulimpata wapi?»
«Nilibadilishana ng«ombe wangu.»
«Na ng»ombe?»
«Nilibadilishana farasi wangu naye.»
«Na farasi?»
«Nilibadilishana kipande cha dhahabu kikubwa kama kichwa changu naye.»
«Na dhahabu ulipata vipi?»
«Ilikuwa mshahara wangu wa kazi ya miaka saba.»
Yule mchongoa visu alimtazama Hans kwa wasiwasi. «Rafiki yangu,» alisema kwa upole, «umebadilishana kazi ya miaka saba. Dhahabu ile ingeweza kununua chakula kwa familia yako kwa miezi mingi, au kumsaidia mama yako kwa njia nyingi sana. Unapobadilishana vitu vya thamani, unabadilishana fursa ambazo vingeweza kukupa.

Hans alisimama. Alikuwa ameanza na dhahabu ya miaka saba ya kazi—dhahabu ambayo ingeweza kununua chakula, nguo, na kumsaidia mama yake. Sasa alikuwa na bata-mzinga tu.
«Kuwa msagaji wa visu kama mimi,» mtu yule alitoa pendekezo. «Unachohitaji ni jiwe la kusagia. Nitachukua bata-mzinga wako badala yake. Unasemaje?»
Hans alimtazama bata-mzinga, kisha akatazama jiwe la kusagia. Alifikiria mama yake akimngoja, na jinsi angekuwa na huzuni kama angerudi nyumbani mikono mitupu. «Mimi... sijui,» alisema polepole. «Nimefanya biashara nyingi sana leo, na kila moja ilionekana kuwa wazo zuri wakati huo. Lakini sasa ninatambua kwamba nimekuwa nikitoa thamani ya kazi yangu ngumu. Labda ninapaswa kubaki na bata-mzinga na kufikiria kwa makini zaidi.»
Msagaji wa visu alitabasamu. «Hiyo ni fikira ya busara, kijana. Pesa na vitu vya thamani vinawakilisha muda wako na juhudi yako. Daima fikiria kwa makini kabla ya kuvibadilishana.

Hans alimshukuru mtu yule na kuendelea na safari yake akiwa na bata bukini. Alipokuwa akitembea, alifikiri kuhusu biashara zake zote za siku hiyo. Alitambua kwamba alikuwa na haraka sana, na kuamini sana wageni ambao huenda hawakuwa wakweli naye. Hadithi ya mvulana kuhusu nguruwe huenda haikuwa ya kweli kabisa — angepaswa kuuliza maswali zaidi au kufikiri vizuri zaidi. Hakufikiria kuhusu thamani ya kweli ya dhahabu yake wala fursa ambazo zingeweza kutolewa nazo. Dhahabu aliyoifanyia kazi kwa miaka saba ilikwisha, na alikuwa na bata bukini tu kuonyesha badala yake.
Hatimaye alifikia chemchemi na kusimama kupumzika na kunywa maji. Aliweka bata bukini chini kwa uangalifu na kuliangalia. «Huenda usikuwe dhahabu,» alisema kwa bata bukini, «lakini wewe ni kitu. Na nimejifunza somo muhimu leo: lazima nifikirie kwa makini thamani ya kweli ya vitu na fursa vinavyotolewa navyo kabla sijavibadilishana.

Hans alipofika kwenye nyumba ya mama yake, alimwambia hadithi yote kwa moyo mzito.
«Samahani, Mama,» alisema. «Nilifanya kazi kwa miaka saba kupata dhahabu ile, na nilitaka kukusaidia nazo. Nilikuwa ninapaswa kufikiria kuhusu kile ambacho ingeweza kweli kweli kutufanyia kabla sijaibadilishana.»
Mama yake alisikiliza kwa uvumilivu.
«Mpendwa wangu Hans, umejifunza somo la thamani. Dhahabu ile iliwakilisha miaka saba ya maisha yako: wakati wako, juhudi yako, kazi yako ngumu. Unapobadilishana vitu vya thamani bila kufikiria, unatoa fursa zako. Lakini umepata kitu muhimu: hekima ya kufikiria kwa makini na kupanga mbele.»
Hans aliitikia kwa kichwa. «Kuanzia sasa, nitafikiria kuhusu thamani ya kweli ya vitu, nitapanga mbele kwa mahitaji yetu, na nitakuwa makini zaidi kuhusu ninayemwamini.»
Mama yake alitabasamu.
«Kumbuka, mwanangu: ingawa unaweza kufurahia vitu unavyoviona mbele yako, daima fikiria kwa makini kama kweli unataka kuvitoa.»
Na hivyo Hans alianza kuelewa kwamba ingawa alipoteza dhahabu yake, alikuwa amepata kitu cha thamani kubwa—hekima ya kuthamini anachopata na kufikiria kwa makini kabla ya kufanya maamuzi.