Құстардың патшасы

Екі дос, аю мен қасқыр, орманда бірге келе жатты.
«Тыңдашы, Қасқыр дос!» – деді аю. – «Анау сайрап тұрған қандай құс?»
«Бұл құстардың патшасы ғой», – деді қасқыр. – «Біз оған үлкен құрмет көрсетуіміз керек».
Қасқыр күлді, өйткені ол бар болғаны саңырауқұлақтан үлкен емес кішкентай қоңыр шөжеторғай еді. Шөжеторғайды сондай-ақ бұталар патшасы деп те атайды.

Анау құстардың патшасы ма?» – деп сұрады аю. «Мен патшаның үйін қатты көргім келеді. Жүр, Қасқыр, маған оның үйін көрсетші».
«Патшайым үйге келгенше күте тұруымыз керек», – деді қасқыр.

Көп ұзамай балапандарына тамақ әкеле жатқан Рен ханшайым көрінді.
«Патша аса сұлу ханшайымды таңдамапты», – деді аю сәл дөрекі түрде. «Олардың патшалық тұрағын көруім үшін соңынан ерейік».
Бірақ қасқыр оны тоқтатты.
«Тоқтай тұр. Патша мен ханшайым бірге кеткенше күтуіміз керек», – деді ол.

Құрқылтайлар ұшып кеткенде, аю мен қасқыр ағашқа барды. Аю ұяға сығалау үшін жоғары өрмелеп шықты. Ол жерден бес балапанды көрді.
«Мынау патшаның үйі ме?» – деп ол төмендегі қасқырға күлді. «Мәссаған, бұл бар болғаны балшық пен шөптің кішкентай кесегі ғой. Патшаның балалары дегені ауыздары үлкен, қауырсындары жоқ бес ұсқынсыз кішкентай нәрсе екен».
Әлі қауырсындары шықпаса да, құлақтары бар кішкентай құрқылтайлар аюдың бұл дөрекі сөздерін естіп, қатты ренжіді.

Біз ұсқынсыз кішкентай жаратылыс емеспіз», – деп жылады олар, өйткені мейірімді ата-аналары оларға қандай сүйкімді екендерін талай рет айтқан болатын. «Ал біздің жайлы да қауіпсіз үйіміз – жүрек қалайтынның бәрі. Сен дөрекі сөздерің үшін кешірім сұрауың керек».
Аю әлі де күлген күйі досымен бірге өз жолымен кете берді.
Кішкентай суықторғайлар ренжіп, мұңайған күйі әкесі мен анасы қайтып келгенше жылай берді.

Біз тамақ іше алмайтындай қатты ренжіп отырмыз», – деді олар таңғалған ата-аналарына. «Бір аю бізге ұсқынсызсыңдар деді, ал біздің әдемі үйімізді балшық пен шөптің кесегі деп атады!»
Балапандар сөздерін жалғастырып: «Қасқыр оған біздің патшаның балалары екенімізді ескертсе де, аю кетер кезінде күліп кетті», – деді.
«Бұл үшін уайымдамаңдар», – деді Рен әке мейіріммен. «Біз аюмен сөйлесіп, одан кешірім сұрауын талап етеміз».
Содан кейін Құстар патшасы, ошағанның үлпегінен үлкен емес жылдам қоңыр бейне, аюдың апанына ұшып барып, былай деді:
«Аю, Қасқырдың және жер бетінде жүретін барлық тіршілік иелерінің досы, сен неге менің үйімді, менің Патшайымымды және балаларымды қорладың? Біздің балапандарымыз тамақ іше алмайтындай қатты ренжіп отыр. Мейірімді бол да, жас құстардан кешірім сұра».
Бұл тәкаппарлыққа таңғалған Рен патша: «Аю дос, мен сенімен жақсы қарым-қатынаста қалғым келеді, бірақ қажет болса, кешірім сұрауыңа көмектесу үшін ауадағы одақтастарымды шақырамын», – деп ескертті.

Аю өзен тасынан үлкен емес осы бір кішкентай қоңыр құсты менсінбей, орман мен даланың барлық төрт аяқты жануарларын — қасқырды, бұғыны, түлкіні және басқа да көптеген аңдарды кішкентай Ренге қарсы тұруға шақырды.
Рен патша мен патшайым ұшатын барлық тіршілік иелерін жинады. Оларға көмекке үлкенді-кішілі құстар ғана емес, аралар мен масалар және басқа да барлық қанаттылар келді.

Аюдың жоспарларын білу үшін масалардың ең кішкентайы тыңшы ретінде жіберілді.
Бақбақ гүлінің бір тал ұрығынан да кішкентай ол аю мен оның жердегі одақтастарына байқалмай, бәрін көріп, ести алатын жапырақтың астына тығылды.
«Түлкі, сен бәріміздің ішіміздегі ең қусың», – деп аюдың айтқанын ұмытпагүлдің күлтесінен де кішкентай маса естіп қойды. «Сондықтан біздің шайқасымызды сен бастайсың».
«Жақсы!» – деді түлкі. «Бірақ достарымызбен байланысуға көмектесетін туымыз жоқ қой. Оның орнына нені қолданамыз?

Ешкім үндемеді.
«Жарайды, — деді түлкі, — менің жабайы раушан гүліндей қып-қызыл, әдемі, ұзын әрі үлпілдек құйрығым бар. Мен оны барлығы көруі үшін жоғары көтеріп ұстаймын, бұл біздің жақтың жеңіп жатқанын және алға жылжи беруіміз керек екенін барлығына білдіреді. Бірақ егер мен құйрығымды түсірсем, онда бәрі бітті, сондықтан барлығымыз барынша тез қашуымыз керек.»
Ақылды түлкінің барлық жоспарларын естіп қойған маса кері ұшып барып, оларды Рендердің патшасы мен патшайымына қайталап берді.
«Аһа! — деді Рен патша. — Бұл маған бір ой салды. Досым Сона, шайқас басталған кезде түлкіге ұшып бар. Ол үйеңкі жапырағындай қып-қызыл құйрығын көтерген сайын, түлкіні шағып ал.

Келесі күні таңертең ерте жарыс басталды. Жер бетімен көптеген жануарлар жүріп өткені соншалық, олардың қадамынан жер дірілдеп кетті. Екі қарағай бүріндей кішкентай екі қоңыр шөжеторғай бастаған қанаттылар тобы сайрап, қарқылдап, ызыңдап және шаңқылдап, ауаны найзағайлы бұлттай қарайтып жіберді.
Түлкі жас қырмызы ағаштай қызыл үлпілдек құйрығын жоғары көтеріп, құрлық аңдарына алға жүруге белгі берді. Сол сәтте оны сона шағып алғаны соншалық, ол ауаға биік секіріп түсті. Соған қарамастан, ол құйрығын тік ұстады.

Екінші рет сона оны шағып алды. Оның ауырғаны соншалық, байғұс түлкі құйрығын түсіруге мәжбүр болды, бірақ өз тапсырмасының достары үшін қаншалықты маңызды екенін білгендіктен, оны қайта көтерді.
Сона оны үшінші рет шаққан кезде, ол бұдан былай шыдай алмады. Ол құйрығын аяқтарының арасына түсіріп, ауырсынып әрі таңғалып айқайлады да, нарцисс гүліндей сап-сары кішкентай жауынгерден тез қашып кетті.

Аю, қасқыр, бұғы және жер бетінде жүретін басқа да барлық тіршілік иелері түлкінің күннің батуындай қып-қызыл құйрығын енді көре алмай қалған кезде. Жеңілгендеріне көздері жетіп, олар тығылу үшін жан-жаққа қаша жөнелді. Осылайша, кішкентай қоңыр құрқылтайлар және ауадағы басқа да барлық ұсақ тіршілік иелері шайқаста жеңіске жетті.

Суықторғайлар өздерінің патшалық сарайына, жүректері қалаған барлық нәрсеге – балапандарына толы жайлы да жылы ұяларына ұшып оралды. Балаларға тән әдетпен, балапандар дөрекі аюды баяғыда-ақ ұмытып кеткен еді, өйткені ол желдің әні мен ағаштардың сыбдырындай қызықты емес болатын.
Көп ұзамай, аю өзінің досы Қасқырмен бірге кішірейіп, қатты өкінген күйде олардың ағашының түбінде пайда болды. Ол ақырын ғана тіл қатты,
«Құстардың Патшасы мен Патшайымы, мен сіздердің балаларыңыздан кешірім сұрауға келдім. Емен жапырағындай ғана болатын осындай кішкентай жаратылыстардың соншалықты мықты бола алатынын мен бүгінге дейін түсінбеппін».
Қандай ақылды болса, сондай мейірімді, қандай кішкентай болса, сондай ұлы патша мен патшайым Аюдың кешірім сұрағанын және оның достығын қабыл алды.