Алтын қаз

Ертеде үш ұлы бар қарапайым бір кісі өмір сүріпті. Кенжесі Гудвин ақкөңіл әрі өзгелерге қол ұшын беруге әрдайым дайын тұратын бала екен. Бір күні таңертең әкесі үлкен ұлынан орманға барып, отын жинап қайтуын өтінді. Анасы оған түскі асқа дәмді торт пен шырын салып беріп, ақ жол тілеп шығарып салды.

Үлкен ұлы биік ағаштардың астымен келе жатып, қарапайым сұр киім киген қартты кездестірді.
«Жас жігіт, – деді қарт, – бәлішіңнен бір тістем, сусыныңнан бір ұрттам бере алмайсың ба? Мен алыс жол жүріп, қатты шаршадым».
Бірақ үлкен ұлы былай деп жауап берді:
«Ата, бұл тек өзіме ғана жетеді деп қорқамын», – деді де, жолын әрі қарай жалғастырды.
Ол отын жаруға кіріскенде, балтасы бөренеден сырғып кетіп, өзін шошытып, жұмысын бұзды. Шошынған әрі көңілі түскен ол үйге қайтқаны дұрыс деп шешті. Қарт оның қасынан қайта өтіп бара жатып, жай ғана бас изеді.

Келесі күні әкесі екінші ұлына былай деді:
«Балтаны ал да, орманда өз күшіңді байқап көр, күнің сәтті өтсін».
Анасы оған қайтадан торт пен шырын салып берді. Екінші ұлы орманға кірген кезде, қарт тағы да пайда болып, былай деді:
«Қайырымды жігіт, жолаушымен бір үзім тамағыңды бөлісесің бе?»
Бірақ екінші бауыры былай деп жауап берді:
«Кешіріңіз, мырза, бірақ менде бөлісетіндей артық ештеңе жоқ».
Ол әрі қарай жүре берді, бірақ ағаш шаба бастағанда, аяғы тайып кетіп, балтасы қисық тиді. Мазасызданып әрі көңілі түсіп, ол жұмысын тоқтатып, үйге қайтуды ұйғарды. Жолда ол да жұмсақ жымиған қарттың қасынан өтті.

Содан кейін Гудвин алға шығып, былай деді:
«Әке, егер рұқсат етсеңіз, бүгін мен барайын».
Әкесі: «Балам, саған тек абай бол деп ескертемін, өйткені ағаларыңның жолы болмады», – деді.
Гудвин басын иді.
«Мен абай боламын, әке».
Анасы үйде қалған қарапайым тамақты — нан мен сүтті — жинап берді, ал Гудвин оған шын жүректен алғыс айтты. Ол үмітке толы жүрекпен орманға қарай жол тартты.

Көп ұзамай ол сұр киімді қартты кездестірді, ол былай деді,
«Қайырымды жас жігіт, нан мен сүтіңнің азын бөлісе аласың ба? Бүгін менің соңымнан аштық қалмай қойды».
Гудвин жайлап жымиды.
«Аға, менің тамағым қарапайым, бірақ бөліскен қарапайым ас сақтап қойған дәмді астан жақсы».
Олар үлкен еменнің астына отырды, Гудвин себетті ашқанда, нан жұмсақ тортқа, ал сүт тәтті шырынға айналып кетті. Олар бірге тамақтанып отырғанда, қарттың көздері ризашылықтан жайнап кетті.

Олар тамақтанып болған соң, қарт былай деді,
«Гудвин, сенің ашық жүрегің бақ әкеледі. Анау тұрған ағашты кесіп құлат та, оның тамырының астына қара».
Осыны айтып, ол жапырақтар арасында ғайып болды. Гудвин кәрі ағашты мұқият кесті, сөйтіп оның тамырының астынан таза алтын қауырсынды қазды тапты. Таңғалған ол құсты жақсылап орап алды да, кешкі жарық сөне бастағанда жақын маңдағы қонақүйге барды.

Қонақүй иесінің үш қызы алтын қазды көріп, оның жарқыраған қауырсындарына таңғалды.
Гудвин бір сәтке далаға шыққан кезде, үлкен қызы бір қауырсынның сәл үрпиіп тұрғанын байқады.
«Мен мына бір алтын қауырсынды ғана тегістеп қояйын, – деп сыбырлады ол, – құс барынша әдемі көрінуі үшін».
Ол қолын қанатқа қарай созды, бірақ саусақтары қауырсындарға тиген сәтте, оның қолы мықтап жабысып қалды, бейне бір құстың өзі оның қалғанын қалағандай.

Екінші қызы кіріп келіп, таңғала демін ішіне тартты,
«Әпке, неге ол жерде бөгеліп қалдың?» – деді.
Ол әпкесін тартып алу үшін оны демемек болып қол созды, бірақ қолы әпкесінің жеңіне тиген сәтте, ол да қатты жабысып қалды.
Үшінші қызы жүгіріп кірді.
«Өтінемін, қозғалмай тұрыңдар! Мен екеуіңе де көмектесемін», – деді.
Бірақ оларды үйге қарай бастап әкету үшін қол созған кезде, ол да оларға қосылып қалды. Осылайша үшеуі бірге тұрып қалды, таңғалса да аман-есен еді, әрі алтын қаздың мейірімді сиқырына қайран қалды.

Таң ата Гудвин қазды көтеріп, үйіне қарай жол тартты. Әлі де сәл жабысып тұрған күйі үш апалы-сіңлілі абайлап, кішкене қатармен соңынан ерді.
Олар ауыл ішімен өтіп бара жатқанда, мейірімді ұстаз далаға шығып, былай деді:
«Бұл қандай қызық топ?»
Оларға көмек керек шығар деп ойлап, ол ең кіші сіңлісінің қолынан ұстап еді — өзінің де жайлап жабысып қалғанын байқады.

Бір қайырымды қала тұрғыны асығып жетіп келді.
«Жақсы адамдар, сіздерге көмек қажет пе?» – деп дауыстады ол.
Ол мектеп меңгерушісін демеп жіберу үшін қолын созды, бірақ оған қолы тиісімен, ол да сиқырға ілікті.
Осылайша олар бесеуі тізбектеліп, көңілді ескертулер айтып және аяқтарын шалыстырып алмауға тырысып, бірге жүре берді.

Одан әрі, жол бойымен құрал-саймандарын ұстаған екі бағбан келе жатты.
«Қол ұшын берейік пе?» – деп сұрады біреуі мейіріммен.
Бірақ олар көмектесуге қолдарын созғанда, олар да тізбекке қосылды. Көп ұзамай ауылдың жеті тұрғыны Гудвин мен алтын қаздың соңынан ерді, олардың барлығы бейне бір көңілді шерудің бөлігіндей бірге жайлап қозғалып бара жатты.

Ақырында олар патша өзінің жалғыз қызымен тұратын үлкен қалаға келді. Ол ақылды әрі мейірімді еді, бірақ сирек күлетін, өйткені жүрегінде үнсіз бір мұң бар болатын. Патша оны қайтадан қуанышты көруді аңсап, былай деп жарлық берген еді:
«Кімде-кім менің қызымды шын күлдірсе, менің патшалығымның қамқорлығы мен қуанышын бөлісіп, оның жанында басқаруға қуана қабылданады.»
Дәл осы күні Гудвин мен оның ерекше серіктері сарайға жақындап келді.

Бұл көрініс шынымен де ғажайып еді: алтын қазды көтерген Гудвин және оның соңынан жаймен, тербеле қадам басып келе жатқан жеті ауыл тұрғыны. Гудвин құсты бір қолынан екінші қолына ауыстырған кезде, бүкіл топ оның артында билеп жүрген таспадай бұрылатын.
Ханшайым өз балконынан төмен қарады. Алдымен ол жымиды, содан кейін қолымен аузын жапты, ал ақырында, бейне бір жүрегіндегі көптен бері жабық тұрған терезе ашылғандай, жарқын, сыңғырлаған күлкіге қарық болды.
Патша қатты қуанды. Гудвин қаздың қанатын әрбір ауыл тұрғынына ақырын тигізіп шықты, сөйтіп сиқыр оларды бірден босатты. Уақыт өте келе Гудвин мен ханшайым жақындасып кетті, сөйтіп олар бірге патшалықты қайтадан мейірімділікке, шаттыққа және күлкіге толтырды.