Зуны сүүл сарын нэгэн сайхан өглөө байлаа. Нар гэрэлтэж, тариа салхинд найган, болжмор цэлмэг хөх тэнгэрт дуулж байв.
Бүх зүйл баяр хөөртэй мэт санагдана. Тэр ч байтугай зараа хүртэл хаалган дээрээ зогсоод, эхнэр нь дотор хүүхдүүдээ хувцаслаж байх зуур зарааны дуу аялж байлаа. Хэсэг хугацааны дараа тэр өвс өтгөн ургаж, толгод нь эгц байдаг Их Налуу Нуга руу алхахаар шийдэв.

Тэр хол яваагүй байтал нугад хурд болон түргэн уураараа сайн танигдсан нэг туулайтай таарав.
«Өглөөний мэнд,» гэж зараа эелдгээр хэлэв.
Туулай түүн рүү бараг харсан ч үгүй. «Ийм эрт талбайд юу хийж яваа юм бэ?» гэж тэр асуув.
«Би зугаацах гэж алхаж явна,» гэж зараа хариулав.
Туулай инээв.
«Зугаацах гэж үү? Нэг газраас нөгөө газар хүрэхэд л чиний тахир хөлнүүд бүх хүчээ гаргадаг байлгүй дээ.

Тэр үгс зарааны сэтгэлийг шархлууллаа, учир нь тэр хөлөөрөө дүгнүүлэхийг юунаас ч илүү дургүй байв.
«Чи үнэхээр хөлөө минийхээс дээр гэж бодож байна уу?» гэж тэр асуув.
«Мэдээж тийм,» гэж туулай бардам хэлэв.
«Тэгвэл харцгаая,» гэж зараа хэлэв. «Хэрэв бид энэ эгц толгодын оройгоос доорх Бургас мод хүртэл уралдвал, би ялна гэж бодож байна.»
«Уралдаан гэнэ ээ?» гэж туулай инээв. «За тэгье. Хэрэв чи ялбал, би чамд гялалзсан шинэ алтан зоос өгнө.»
«Тохирлоо,» гэж зараа хэлэв. «Би өглөөний хоолоо идсэний дараа буцаж ирнэ.

Гэртээ ирээд зараа эхнэртээ уралдааны тухай ярив.
«Чи итгэлтэй байна уу?» гэж Хатагтай Зараа асуув. «Туулай бол нугын хамгийн хурдан амьтан шүү дээ.»
«Тэр хурдан,» гэж зараа тайвнаар хэлэв, «гэхдээ тэр зөвхөн гүйхээ л боддог. Тэр толгодыг тооцоолоогүй. Өвс өндөр, шүүдрээр гулгамтгай, налуу нь өөр нэг аргыг илүүд үзнэ. Ирээд барианы шугам дээрээс үзээрэй.

Зараа толгодын орой руу буцаж ирэхэд тэнд туулай урт хөлөө тэнийлгэн хүлээж байлаа.
«Ялагдахад бэлэн үү, бяцхан алхагч аа?» гэж туулай инээн хэлэв.
«Би бэлэн,» гэж зараа хариулав.
Тэд толгодын орой дээр байр байраа эзлэв. Туулай «Нэг, хоёр, гурав, яв!» гэж тоолоод, өндөр өвсөн дундуур түрүүлэн давхив.

Туулай гүйх нь бодсоноос нь илүү хэцүү болохыг удалгүй мэдэв. Хошоонгорын урт өвс шагайнд нь орооцолдож, тэр алхам бүрдээ хөлөө өндөр өргөх хэрэгтэй болов.
Зараа огт гүйх гэж оролдсонгүй. Тэр эрүүгээ цээжиндээ нааж, хөлөө биедээ ойр татан, өөрийгөө өргөстэй, бөөрөнхий бөмбөг болгон хумив.
Толгод эгц, өвс халтиргаатай байсан тул удалгүй тэр уруудан зөөлөн өнхөрч эхлэв.

Туулай арагш хальт харж, зарааг хол хоцорсон байх гэж бодов. Гэтэл түүний оронд бөөрөнхий бор дүрс хажуугаар нь хурдлан өнгөрч, эргэлт бүрдээ улам хурдан ойж, эргэлдэж байлаа.
«Энэ байж боломгүй,» гэж туулай хамаг чадлаараа гүйх зуураа хашгирав.
Гэвч тэр өөрийгөө хэдий чинээ шавхана, төдий чинээ ядарч байлаа. Зараа огт ядарсангүй. Уулын налуу түүнийг хурдтай авч явж, тэр ярд тутамд улам хурд нэмэв.

Зөөлөн түг хийх чимээтэйгээр зараа довын ёроолд байдаг тэгш газарт хүрч ирэв. Тэр биеэ дэлгээд, туулай амьсгаадан, гайхсандаа нүдээ том болгон ирэх яг тэр мөчид дээлнээсээ тоосоо гөвлөө.
«Би энд байна,» гэж зараа Бургас модны дэргэд зогсоод хэлэв.
Туулай итгэж ядан ширтэв. Тэр бүх хүчээрээ гүйсэн боловч өөрийн шоолж байсан нэгэн нь түрүүлж ирсэн байлаа.

Туулай ядарч, бодлогоширон өвсөн дээр сууж, өөрийгөө ялагдсанаа хүлээн зөвшөөрөв.
«Чиний хөл гүйхэд сайн,» гэж зараа эелдгээр хэлэв. «Гэхдээ зам бүр өөр өөрөөр явахад тохирдог, бас өөр нэг аялагчийг шоолох нь сайхан зүйл биш.»
Туулай хүндэтгэлтэйгээр толгой дохин алтан зоосыг өглөө. Зараа эхнэрээ дуудсанд, тэд хамтдаа сэтгэл хангалуун гэр лүүгээ алхав. Харин туулай ард нь үлдэж, тэр толгодын тухай чимээгүйхэн бодож байлаа.