खरायो र दुम्सी

यो गर्मीयामको अन्त्यतिरको एउटा सुन्दर बिहानी थियो। घाम चम्किरहेको थियो, सिरसिरे हावामा अन्नका बालाहरू हल्लिरहेका थिए, र सफा नीलो आकाशमा एउटा लार्क चरा गाइरहेको थियो।
सबै कुराहरू रमाईलो देखिन्थे, यहाँसम्म कि दुम्सी पनि, जो आफ्नो ढोकामा उभिएर दुम्सीको गीत गुनगुनाइरहेको थियो जबकि भित्र उसकी पत्नीले बच्चाहरूलाई लुगा लगाइदिँदै थिइन्। एकछिनपछि, उसले विशाल भिरालो चौरतिर घुम्न जाने निधो गर्‍यो, जहाँ बाक्लो घाँस उम्रिएको थियो र डाँडाहरू भिराला थिए।

उ धेरै टाढा पुगेको थिएन जब उसले एउटा खरायोलाई भेट्यो, जो चौरमा आफ्नो गति र कडा स्वभावको लागि प्रख्यात थियो।
"शुभ प्रभात," दुम्सीले नम्रतापूर्वक भन्यो।
खरायोले उसलाई मुस्किलले हेर्‍यो। "तिमी यति बिहानै खेतमा के गर्दैछौ?" उसले सोध्यो।
"म रमाइलोको लागि घुम्दै छु," दुम्सीले जवाफ दियो।
खरायो हाँस्यो।
"रमाइलोको लागि? मलाई लाग्छ, एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा पुग्न मात्रै पनि तिम्रा बाङ्गा खुट्टाहरूको पूरै बल खर्च हुन्छ।

ती शब्दहरूले दुम्सीको मन दुखायो, किनभने उसलाई अरू कुनै पनि कुराभन्दा बढी आफ्नो खुट्टाको आधारमा मूल्याङ्कन गरिएको मन पर्दैनथ्यो।
«के तिमी साँच्चै विश्वास गर्छौ कि तिम्रा खुट्टाहरू मेरा भन्दा राम्रा छन्?» उसले सोध्यो।
«पक्कै पनि हुन्,» खरायोले गर्वका साथ भन्यो।
«त्यसोभए हेरौं,» दुम्सीले भन्यो। «यदि हामी यो ठाडो पहाडको टुप्पोबाट तलको विलो रूखसम्म दौडियौं भने, मलाई विश्वास छ म जित्नेछु।»
«दौड?» खरायो हाँस्यो। «ठीक छ। यदि तिमीले जित्यौ भने, म तिमीलाई एउटा चम्किलो नयाँ सुनको सिक्का दिनेछु।»
«मञ्जुर छ,» दुम्सीले भन्यो। «म बिहानीको खाना पछि फर्कनेछु।

घरमा, दुम्सीले आफ्नी श्रीमतीलाई दौडको बारेमा भन्यो।
"के तिमी पक्का छौ?" श्रीमती दुम्सीले सोधिन्। "खरायो घाँसे मैदानको सबैभन्दा तेज प्राणी हो।"
"ऊ तेज छ," दुम्सीले शान्तपूर्वक भन्यो, "तर ऊ दौडिने बारेमा मात्र सोच्छ। उसले डाँडाको बारेमा विचार गरेको छैन। घाँस अग्लो छ र शीतले गर्दा चिप्लो छ, अनि भिरालोले अर्को तरिकालाई साथ दिन्छ। आऊ र समाप्ति रेखाबाट हेर।

दुम्सी डाँडाको टुप्पामा फर्कियो, जहाँ खरायो आफ्ना लामा खुट्टाहरू तन्काउँदै पर्खिरहेको थियो।
"हार्न तयार छौ, सानो हिँडुवा?" खरायोले हाँस्दै भन्यो।
"म तयार छु," दुम्सीले जवाफ दियो।
उनीहरूले डाँडाको चुचुरोमा आफ्नो ठाउँ लिए। खरायोले गन्यो, "एक, दुई, तीन, जाऔं!" र अग्लो घाँसभित्र अगाडि दौडियो।

खरायोले छिट्टै नै दौडिन उसले सोचेभन्दा गाह्रो भएको महसुस गर्‍यो। क्लोभर घाँसका लामा पातहरू उसको गोलीगाँठोमा अल्झिए, र उसले हरेक पाइलामा आफ्ना खुट्टाहरू माथि उठाउनु पर्थ्यो।
दुम्सीले भने दौडिने प्रयास नै गरेन। उसले आफ्नो चिउँडो भित्र तान्यो, खुट्टाहरू नजिकै ल्यायो, र आफूलाई गुँडुल्किएर एउटा कसिलो, काँडेदार भकुन्डो जस्तो बनायो।
डाँडा भिरालो थियो र घाँस चिप्लो थियो, अनि केही बेरमै ऊ सहजै ओरालोतिर गुड्न थाल्यो।

खरायोले दुम्सी धेरै पछाडि होला भन्ने सोचेर पछाडि फर्केर हेर्‍यो। त्यसको सट्टा, उसले एउटा गोलो खैरो आकार उफ्रिँदै र हरेक फन्कोसँगै झन् छिटो घुम्दै उसलाई उछिनेर गइरहेको देख्यो।
«त्यस्तो हुनै सक्दैन,» सकेजति छिटो कुद्दै खरायो करायो।
तर उसले जति धेरै जोड लगायो, उ त्यति नै धेरै थाक्दै गयो। दुम्सी भने पटक्कै थाकेन। पहाडले उसलाई तीव्र गतिमा अगाडि बढायो, र हरेक यार्डसँगै उसको गति बढ्दै गयो।

एउटा हल्का थपक्क आवाजका साथ, दुम्सी पहाडको फेदीमा रहेको समतल जमिनमा पुग्यो। उसले आफूलाई खोल्यो र आफ्नो कोटबाट धुलो टक्टक्यायो, ठीक त्यही बेला लामो-लामो सास फेर्दै र आश्चर्यले ठूला-ठूला आँखा पार्दै खरायो आइपुग्यो।
"म यहाँ छु," विलो रूखको छेउमा उभिँदै दुम्सीले भन्यो।
खरायोले अविश्वासका साथ हेरिरह्यो। ऊ आफ्नो सम्पूर्ण शक्ति लगाएर दौडिएको थियो, तैपनि जसलाई उसले गिज्याएको थियो ऊ पहिले आइपुगेको थियो।

खरायो थकित र विचारमग्न हुँदै घाँसमा बस्यो, र आफूले हारेको कुरा स्वीकार गर्‍यो।
"तिम्रा खुट्टाहरू दौडनका लागि राम्रा छन्," दुम्सीले दयालु हुँदै भन्यो, "तर हरेक बाटोले हिँड्ने फरक तरिकालाई साथ दिन्छ, किनकि अर्को यात्रीलाई हेरेर हाँस्नु राम्रो कुरा होइन।"
खरायोले सम्मानका साथ टाउको हल्लाउँदै सुनको टुक्रा दियो। दुम्सीले आफ्नी श्रीमतीलाई बोलायो, र उनीहरू सँगै सन्तुष्ट भएर घरतिर हिँडे, जबकि खरायो पहाडको बारेमा शान्तपूर्वक सोच्दै पछाडि नै बसिरह्यो।