Ормандағы лашық

Бір отыншы әйелімен және үш қызымен орман жанындағы кішкентай лашықта өмір сүріпті.
Бір күні таңертең жұмысқа жиналып жатып, ол былай деді:
«Әйелім, мен түсте үйде болмаймын, ал жұмыс ауыр. Түскі асымды маған үлкен қызымыздан беріп жібер. Жолды көрсету үшін, мен бір қалта бидай алып, оны жолымның бойына шашып кетемін».
Сөйтіп, ол балтасын иығына асып, кетті.

Талтүске таяу оның қызы орманға барды. Ол әкесінің түскі асына бір құмыра сорпа мен біраз нан алып жүрді. Ол бидайды бекер іздеді, өйткені торғайлар мен құнақтар әрбір дәнді теріп жеп қойған еді.
Ол күн батып, орман суытқанша жүрді. Ағаштар сыбдырлап, үкілер уілдеді, ал қыз қорқа бастады. Сол сәтте ол бұтақтардың арасынан жыпылықтаған алыстағы жарықты көрді.
«Онда біреу тұратын болуы керек», – деп ойлады ол. «Олар маған түнеуге пана беретіні сөзсіз». Ол жарыққа қарай жүріп, орманның түкпіріндегі кішкентай үйге келді.
Ол есікті қақты, сол кезде дөрекі дауыс былай деді:
«Кір».

Ол ішке кіріп, үстел басында отырған қартты көрді. Оның ақ сақалы еденге тие жаздап тұрды. Бөлмеде үш жануар бар еді: тауық, әтеш және шұбар сиыр.
«Мен орманда адасып кеттім», – деді қыз қартқа. «Осында түнеп шығуға бола ма?»
Оған жауап берудің орнына, ол жануарларға бұрылып, былай деді:
«Әдемі құстар мен шұбар сиыр,
Енді не деп жауап бересіңдер?

Қыт! Қыт! Қыт!» – деді тауық.
«Қуқареку!» – деді әтеш.
«Мө! Мө! Мө!» – деді сиыр.
Бұл оның қалуына болатынын білдірді.

Сонымен шал былай деді: «Сен мұнда бәрін де мол табасың. Ас үйге бар да, кешкі ас пісір».

Қыз өзі мен шалға кешкі ас пісірді, бірақ ол жануарлар туралы мүлдем ойламады. Ол қалағанынша жеп болған соң, былай деді: «Мен қатты шаршадым. Мен қайда ұйықтаймын?»
Жануарлар әндетіп жауап берді,
«Сен тек өзіңді ғана ойладың,
Енді бүгін түнде соған сай демал.

Қыздың ұйқысы келгені соншалық, олардың не айтқанын әрең естіді. «Жоғарыға шық», – деді қарт. «Ол жерден әрқайсысында төсегі бар екі бөлме табасың. Ұйықтамас бұрын екі төсекті де салып қой».
Қыз жоғарыға шығып, үлкенірек бөлмедегі төсекті өзіне салып алды. Содан кейін ол құлай кетіп, қатты ұйықтап қалды. Біраз уақыттан кейін қарт жоғарыға көтерілді. Өз төсегінің салынбағанын және қыздың ұйықтап жатқанын көріп, ол басын шайқады. Сосын ол едендегі есікті ашып, қыздың төсегін жертөлеге түсіріп жіберді.

Кешқұрым отыншы үйіне оралды. Ол күні бойы өзін тамақсыз қалдырғаны үшін әйеліне ұрысты.
«Бұл менің кінәм емес», – деді ол. «Мен қызымызға сенің түскі асыңды беріп жібердім. Ол жолдан адасып кеткен шығар. Ол ертең сөзсіз қайтып келеді».

Келесі күні таңертең ерте отыншы жұмысына баруы керек болды.
«Бүгін менің түскі асыммен екінші қызымызды жібер», – деді ол. «Мен бір қалта бұршақ ала кетемін. Олар бидай дәндерінен үлкенірек. Ол оларды көреді де, жолдан адаспайды».

Бірақ түсте бұршақтардың бәрі жоқ болды. Орман құстары оларды теріп жеп қойған еді. Жолды көрсететін бірде-біреуі қалмады.
Қыз күні бойы орманда әрі-бері жүрді. Ақыры ол шалдың үйшігіне келді, оған тамақ пен пана берілді. Ол да жануарларды тамақтандырмады, шалдың төсегін де салмады. Ол ұйықтап жатқанда, шал есікті ашты. Әпкесі сияқты, ол да төменге, ертөлеге құлап түсті.

Үшінші күні таңертең отыншы әйеліне түскі асты ең кенже баласынан беріп жіберуді айтты. «Ол әрқашан тәртіпті әрі байқағыш, – деді ол. – Ол әпкелері сияқты адасып кетпей, жолмен жүреді».
«Жоқ, – деді анасы, – мен кенже баламыздың барғанын қаламаймын. Ол да адасып кетсе ше?»
«Қорықпа, – деді әкесі, – ол мұқият әрі ақылды, жолды өзі тауып алады. Оның үстіне, мен қалталарымды үрмебұршаққа толтырып аламын. Оларды жол бойына шашып кетемін».
Бірақ қызы орманға барғанда, ешқандай үрмебұршақ көрінбеді. Көгершіндер олардың бәрін жеп қойған еді, сондықтан ол қай жолмен жүрерін білмеді. Ол мұңайып, әкесінің қаншалықты аш екенін және анасының өзі үшін қалай қайғыратынын ойлады.

Қараңғы түскенде, ол да жарықты көрді және ормандағы үйге келді. Ол ішке кірді және әпкелері істегендей пана сұрады. Рұқсат берілгенде, ол сиырды сипады және тауық пен әтештің қауырсындарын сипалады.
Қарт оған кешкі ас пісіруді айтты, ал ол мұны бірден істеді. Содан кейін ол: «Жақсы жануарлар тамақ қалап тұрғанда, менің мол тамақтанғаным дұрыс па?» – деді.
Сонымен ол құстарға тамақ және сиырға бір құшақ тәтті пішен берді. «Жеңіздер, сүйікті жануарлар», – деді ол. «Бәлкім, сендер шөлдеген де шығарсыңдар. Мен сендерге таза су әкелемін.»
Бұл орындалған соң, ол үстел басына отырды және кешкі асын ішті.

Көп ұзамай құстар бастарын қанаттарының артына тықты, ал сиыр көзін жұмды. Сонда қыз: «Біз демалуға бармаймыз ба?» – деп сұрады.
Шал жануарларға бұрылып, былай деді:
«Әдемі құстар мен ала сиыр,
Бұл бойжеткен енді осында ұйықтай ма?

Олар бірге жауап берді,
«Ол біздің де жайлылығымызды ойлады;
Енді ол тиісінше демалсын».

Қыз жоғарыға көтерілгенде, екі төсекті де салды. Содан кейін ол кішірек бөлмеге кіріп, дұғасын оқығаннан кейін жатып, ұйықтап қалды.
Түн ортасында ол оғаш дыбыстардан оянып кетті. Үй сықырлап, шытырлап жатты. Есіктер айқара ашылды. Ақырында, бейне бір шатыр мен қабырғалар құлап түскендей гүрс еткен дыбыс шықты. Содан кейін айнала тып-тыныш бола қалды. Өзіне еш зақым келмегенін және айналаның тып-тыныш екенін байқап, ол қозғалмастан жатып, қайтадан ұйықтап кетті.

Таңертең оны бетіне түскен күн сәулесі оятты. Оның көзіне қандай тамаша көрініс ашылды! Ол үлкен, әдемі бөлмеде жатыр екен. Қабырғада айналар ілулі тұрды, ал төсек алтын матамен жабылған еді.
«Мен түс көріп жатқан шығармын», — деп ойлады бойжеткен.
Бірақ ол көзін уқалап жатқанда, үш қызметші кіріп, оған не істей алатындарын сұрады.
«Ештеңе», — деді ол. «Мен тұрып, қарияның таңғы асын дайындауым керек және тауыққа, әтешке және сиырға жем-шөп беруім керек. Сосын мен үйге, анама асығуым керек».

Ол келесі бөлмеге жүгіріп кіріп, сымбатты ханзадаға айналған баяғы шалды көрді.
«Сол сұр шашты шал мен едім», – деді ол күлімсіреп. «Сиқыр менің қамалымды лашыққа, ал патшалығымды орманға айналдырып жіберген болатын. Оны тек үлкенді-кішілі барлық жаратылысқа мейірімділік танытқан адам ғана бұза алатын еді. Сенің жүрегің алтын болғандықтан, мен сені марапаттағым келеді. Мына үш жануар енді сенің адал серіктерің болады».
Ол қызға қамқор жүрегі үшін алғыс айтып, жануарларды онымен бірге адал дос ретінде үйіне жіберді және оның отбасына қуаныш сыйлауға уәде берді, ал оның әпкелері орман бақтарында аман-есен қалып, дәл сол сияқты басқаларға қалай қамқор болу керектігін үйренді.